Shafrani dhe zemra: antioksidantët, kolesteroli dhe kufijtë e provave

Për shafranin dhe zemrën provat janë të kufizuara: disa studime të vogla klinike me 30–100 mg shafran në ditë për 4–12 javë sugjerojnë ndryshime të vogla në presionin e gjakut dhe në disa vlera të gjakut, kryesisht te persona me probleme metabolike. Efektet janë modeste, grupet të vogla dhe asnjë studim nuk ka matur ngjarje reale të zemrës si infarkti. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Pse lidhet shafrani me zemrën

Interesi vjen nga krocetina, një nga përbërësit që i jep shafranit ngjyrën. Në laborator dhe në studime me kafshë është vërejtur se krocetina ndikon në relaksimin e enëve të gjakut dhe në stresin oksidativ të indeve. Këto janë të dhëna të fazës së hershme: ajo që ndodh në një enë të izoluar në laborator nuk përkthehet automatikisht te njeriu që pi një çaj.

Ka edhe një argument më të thjeshtë, që s'ka lidhje me kiminë. Shafrani ka qenë pjesë e kuzhinës persiane dhe mesdhetare për shekuj, dhe ato kuzhina lidhen përgjithësisht me zakone të mira ushqimore. Por aty meritën e kanë perimet, vaji i ullirit dhe lëvizja, jo tri fije shafran në rizoto.

Çka sugjerojnë studimet e vogla

Vlera	Çka u vërejt	Sa e fortë është prova
Presioni i gjakut	Ulje e lehtë e presionit sistolik te disa persona me presion të lartë	E dobët, studime të vogla dhe të shkurtra
Kolesteroli total dhe LDL	Ndryshime të vogla ose asnjë, rezultate të përziera	E dobët
Sheqeri në gjak	Ulje e lehtë te persona me rezistencë ndaj insulinës	E dobët
Pesha dhe perimetri i belit	Ndryshime shumë të vogla	E dobët
Infarkt, goditje, vdekshmëri	Asnjë studim	Nuk ka të dhëna

Rreshti i fundit është ai që ka më shumë rëndësi. Askush nuk ka treguar se shafrani i ndryshon ngjarjet që realisht na shqetësojnë kur flasim për zemrën. Gjithçka që dihet janë ndryshime të vogla në numra laboratorikë, për disa javë, në grupe të vogla.

Ku mbarojnë provat

• Dozat e studimeve (30–100 mg) janë ekstrakt ose pluhur i standardizuar, jo çaj me 3–4 fije.
• Kohëzgjatja është 4–12 javë; për zemrën vlerësohen vitet, jo javët.
• Shumica e pjesëmarrësve kishin tashmë diabet, mbipeshë ose presion të lartë; për njerëz të shëndoshë nuk ka të dhëna.
• Studimet vijnë kryesisht nga një rajon i vetëm dhe nuk janë përsëritur gjerësisht.

Për këtë arsye nuk do të lexosh kurrë tek ne se çaji i shafranit e mbron zemrën. Nuk dihet, dhe kush thotë ndryshe po shet diçka.

Ilaçet e zemrës dhe shafrani

Nëse merr ilaçe për presionin, për kolesterolin, ose hollues gjaku, ka dy gjëra për t'i ditur. E para, shafrani në sasi më të mëdha mund të ndikojë në mpiksjen e gjakut, prandaj disa burime rekomandojnë kujdes me hollues gjaku dhe ndërprerje disa ditë para një operacioni. E dyta, nëse shafrani ka ndonjë efekt të lehtë mbi presionin, ai shtohet mbi efektin e ilaçit.

Me 3–4 fije në filxhan sasia është shumë e vogël dhe shumica e njerëzve s'kanë problem, por vendimi nuk duhet të merret nga një blog: pyete mjekun ose farmacistin dhe tregoja sasinë e saktë. Për këtë kemi shkruar më gjerësisht te shafrani dhe ilaçet.

Çka ka vlerë realisht

Nëse do t'i bësh mirë zemrës, çaji i shafranit ka një rol modest dhe të sinqertë: është pije e ngrohtë pa kafeinë. Shumë njerëz në Kosovë e pinë kafenë e mbrëmjes ose çajin rusi nga zakoni, dhe një filxhan shafrani mund ta zërë atë vend pa kafeinë dhe pa sheqer, nëse s'i shton. Kaq. Krahasimin e kemi bërë te shafran apo kafe.

Gjërat që realisht kanë peshë për zemrën i di tashmë: lëvizja çdo ditë, më pak kripë, pa duhan, gjumë i rregullt dhe kontrolle te mjeku. Shafrani mund të jetë pjesa e këndshme e mbrëmjes, jo strategjia. Dhe përgatitet thjesht:

1. 3–4 fije në filxhan.
2. Ujë i nxehtë, jo i valuar.
3. 8–10 minuta derisa uji të marrë ngjyrën e artë-portokalli.
4. Pa sheqer, ose me shumë pak mjaltë nëse do.

Udhëzuesin e plotë e ke te si përgatitet çaji. Për sasinë ditore kemi një shkrim të veçantë te sa shafran në ditë.

Fakte të shpejta

• Studimet për zemrën përdorin 30–100 mg shafran në ditë për 4–12 javë.
• Asnjë studim nuk ka matur infarkt, goditje ose vdekshmëri.
• Një fije peshon afërsisht 5–7 mg; 3–4 fije janë rreth 15–25 mg.
• Çaji i shafranit ka 0 kafeinë.
• 1 gram del për 50–60 filxhanë, afro dy muaj me një filxhan në ditë.
• Te ne 1 gram kushton 15 €, plus 2 € transport, dërgesë brenda 24 orëve.

Pyetje të shpeshta

A e ul shafrani presionin e gjakut?

Disa studime të vogla me 30–100 mg shafran në ditë për 4–12 javë sugjerojnë një ulje të lehtë të presionit te persona që e kishin të lartë. Efekti është modest dhe nuk zë vendin e terapisë për presionin. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

A e ul shafrani kolesterolin?

Rezultatet janë të përziera: disa studime të vogla tregojnë ndryshime të vogla në kolesterol, të tjera asnjë. Nuk ka prova të mjaftueshme për të thënë se shafrani e ul kolesterolin.

A mund ta pi çajin e shafranit nëse marr hollues gjaku?

Një filxhan me 3–4 fije është sasi e vogël, por meqë shafrani në sasi më të mëdha mund të ndikojë në mpiksjen e gjakut, pyete mjekun para se ta bësh zakon të përditshëm. E njëjta gjë vlen para një operacioni.

Sa shafran në ditë është i arsyeshëm?

Për çaj, 3–4 fije në filxhan dhe një filxhan në ditë. Sasi mbi 5 gram në ditë janë të rrezikshme dhe nuk ka asnjë arsye për t'iu afruar atyre.

Nëse do ta zëvendësosh kafenë e mbrëmjes me diçka pa kafeinë dhe me aromë, çaji i shafranit është zgjedhje e mirë, me pritje të drejta. Çmimet i sheh te çmimi: 1 gram 15 €, 3 gram 39 €, plus 2 € transport, i njëjtë në tërë Kosovën. E peshojmë me peshore 0.01 g, e dërgojmë brenda 24 orëve dhe e paguan te postieri ai që e pranon pakon. Porosit në Messenger dhe nëse ke ndonjë pyetje për ilaçet që merr, na shkruaj, por përgjigjen përfundimtare merre nga mjeku.