Shafran apo kafe: pse disa e zëvendësojnë kafenë e mbrëmjes me shafran

Nëse problemi është kafja pas orës 17, po, shafrani e zë atë vend: një espresso ose makiato ka rreth 60–80 mg kafeinë, çaji i shafranit ka zero. Nëse pret që shafrani të të zgjojë si kafja, jo, kjo nuk ndodh dhe s'ka pse. Njerëzit që e bëjnë ndërrimin nuk e lënë kafen e mëngjesit; ata ndërrojnë vetëm filxhanin e mbrëmjes, dhe e ndërrojnë për ritualin, jo për energjinë.

Problemi nuk është kafja, është ora

Kafeina qëndron aktive në trup rreth 5–6 orë. Kjo do të thotë se një makiato në ora 18 është ende gjysma në qarkullim në ora 23 ose 24. Për shumë njerëz kjo nuk shfaqet si pagjumësi e hapur, po si gjumë më i cekët dhe zgjim disa herë gjatë natës.

Në Kosovë kafja nuk është vetëm pije, është mënyra se si takohemi. Prandaj zgjidhja "mos pi kafe" nuk funksionon, sepse me të bie edhe takimi. Ajo që funksionon është ta zhvendosësh kafenë në gjysmën e parë të ditës dhe të kesh diçka tjetër të ngrohtë për mbrëmje.

Këtu hyn shafrani. Nuk është zëvendësim i shijes, është zëvendësim i momentit: filxhani i ngrohtë, pritja, ulja, biseda.

Çka ndryshon realisht në filxhan

	Çaj shafrani	Kafe (espresso ose makiato)
Kafeina	0 mg	Rreth 60–80 mg
Efekti	Pa zgjim, pijë e qetë	Zgjim brenda 20–30 minutash
Koha e përgatitjes	8–10 minuta pritje	1–3 minuta
Shija	Sanë e ëmbël, mjaltë, pak e hidhur	E pjekur, e hidhur, me trup
Ngjyra	E artë-portokalli	Kafe e errët
Kosto për filxhan në shtëpi	Rreth 0,27 €	Varet nga kafja
Kur bën më së miri	Pas darke, para gjumit	Mëngjes dhe paradite

Rreshti i fundit është i gjithë krahasimi. Nuk janë rivalë për të njëjtën orë të ditës; janë dy pije për dy pjesë të ditës.

Rituali është arsyeja e vërtetë

Kafja ka një ritual që të gjithë e njohim: xhezvja, era në kuzhinë, filxhani i vogël. Kur e heq atë nga mbrëmja, mbetet një zbrazëti dhe shumica kthehen te kafja brenda javës.

Çaji i shafranit e mbush atë zbrazëti sepse ka ritual timin. Ngroh ujin derisa nis avulli, numëron 3–4 fije, i hedh në filxhan, hedh ujin dhe pastaj pret. Gjatë atyre 8–10 minutave sheh si ngjyra e artë del ngadalë nga fija dhe zbret në ujë. Ajo pritje është pjesa që njerëzit e duan më shumë, sepse të detyron të ulesh.

Nëse do ta bësh më të plotë, shto një lugë të vogël mjaltë kur çaji të jetë i ngrohtë, jo i nxehtë. Hapat e saktë i ke te si përgatitet.

Kosto: numrat e vërtetë

Shafrani tingëllon si luks derisa e llogaritësh për filxhan. Një gram kushton 15 € dhe përmban 150–200 fije. Me 3–4 fije për filxhan, dalin 50–60 filxhanë, pra rreth 0,27 € filxhani.

Me një çaj çdo mbrëmje, ai gram të zgjat rreth dy muaj, afërsisht 7,50 € në muaj. Krahasoje me atë që shpenzon për kafe në lokal brenda një jave dhe numri bëhet i vogël. Nëse pini dy veta në shtëpi, 3 gram për 39 € të mbajnë rreth tre muaj, dhe çmimi për gram bie. Të gjitha paketat i ke te faqja e çmimit.

Çka nuk e bën shafrani

Të jemi të qartë, se pritjet e gabuara e prishin përvojën:

• Nuk të zgjon. S'ka kafeinë, prandaj mos e prit atë ndjesi.
• Nuk ka shije kafeje. Aroma është krejt tjetër dhe fillestarëve u duhen 3–4 netë ta duan.
• Nuk e zhbën kafenë që e ke pirë në ora 18. Nëse pi kafe vonë, aty është puna.
• Nuk të bën të flesh me forcë. Ndihmon si ritual dhe si pije pa kafeinë, aq.
• Nuk zëvendëson gjumin e mjaftueshëm as ndihmën e mjekut. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Nëse merr ilaçe për gjumin, për humorin ose për presionin, pyet mjekun para se ta bësh çajin zakon të përditshëm.

Nëse s'do ta lësh kafen, bëji bashkë

Ka edhe një rrugë të tretë që e përdorin në Gjirin Arab prej shekujsh: shafrani brenda kafes. Hidh 1–2 fije në xhezve bashkë me ujin e ftohtë, para se të vijë në valë, dhe kafja del me një aromë të ngrohtë pas shijes së njohur. Kjo është zgjidhje e mirë për mëngjes ose për mysafirë, jo për mbrëmje, sepse kafeina mbetet aty. Receta e plotë është te kafe me shafran.

Shumë familje e ndajnë kështu: kafe me shafran në mëngjes kur vijnë mysafirët, çaj shafrani i pastër pas darke. I njëjti gram fijesh i bën të dyja.

Si ta bësh ndërrimin pa e vuajtur

Mos e bëj përnjëherë. Ja radha që funksionon më shpesh:

1. Javën e parë, hiq vetëm kafen pas orës 18 dhe vëri në vend një çaj shafrani.
2. Bëje në të njëjtën orë çdo natë, që truri ta lidhë me fjetjen.
3. Fillo me 3 fije dhe një lugë të vogël mjaltë, që shija të mos të duket e ashpër.
4. Pas një jave provo pa mjaltë dhe shih a e do më të pastër.
5. Kafen e mëngjesit mos e prek fare. Ajo s'është problemi.

Për orarin dhe pse shumica e pinë shafranin në mbrëmje e jo në mëngjes, kemi shkruar te shafrani në mëngjes apo në mbrëmje.

Fakte të shpejta

• Kafeina: rreth 60–80 mg në një espresso ose makiato, 0 mg në çajin e shafranit.
• Kafeina qëndron aktive në trup rreth 5–6 orë.
• Shafran për filxhan: 3–4 fije, 8–10 minuta, ujë i nxehtë jo i valuar.
• 1 gram = 150–200 fije = 50–60 filxhanë = rreth 2 muaj me një çaj në mbrëmje.
• Kosto për filxhan: rreth 0,27 €.
• Në kafe: 1–2 fije për xhezve, të hedhura me ujin e ftohtë.

Pyetje të shpeshta

A të zgjon çaji i shafranit si kafja?

Jo. Shafrani nuk ka kafeinë, prandaj nuk të jep energji. Pikërisht kjo është arsyeja pse pihet në mbrëmje.

Sa kafeinë ka një kafe krahasuar me çajin e shafranit?

Një espresso ose makiato ka rreth 60–80 mg kafeinë, një filxhan çaj shafrani ka 0 mg.

A e ndërron shafrani shijen e kafes?

Jo, s'ka shije kafeje. Aroma e tij është si sanë e ëmbël me mjaltë. Nëse do ta mbash kafen, provo 1–2 fije direkt në xhezve.

Sa kushton një filxhan çaj shafrani?

Rreth 0,27 € me 3–4 fije, pra më lirë se çdo kafe në lokal. Një gram prej 15 € të nxjerr 50–60 filxhanë.

A duhet ta lë kafen fare?

Jo. Shumica e ndërrojnë vetëm kafen e pasdites së vonë dhe kafen pas darke. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Nëse do ta provosh një javë, 1 gram fije të kuqe për 15 € të mjafton për rreth 50 mbrëmje. Hapat e porosisë i ke te si porositet, ose shkruaj direkt: Porosit në Messenger. Transporti kushton 2 € për dërgesë, i njëjtë në tërë Kosovën dhe i shtuar te çmimi, pra një gram te dera bëhet 17 €; dërgesa vjen brenda 24 orëve dhe e paguan te postieri ai që e pranon pakon.