Shafrani dhe oreksi: a ndihmon në kontrollin e peshës?

Përgjigja e sinqertë: pak, ndoshta, po jo aq sa premtojnë reklamat. Disa studime të vogla klinike, me rreth 30 mg ekstrakt shafrani në ditë për rreth 8 javë, sugjerojnë se pjesëmarrësit hanin më rrallë mes vakteve, po ndryshimi në peshë ishte i vogël, nën një kilogram për dy muaj. Shafrani nuk të dobëson vetë; mund të jetë një ndihmës i vogël në një ritual që të mban larg biskotave të mbrëmjes. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Çka kanë matur studimet

Hulumtimet për shafranin dhe oreksin janë të pakta dhe të vogla, zakonisht me disa dhjetëra pjesëmarrës dhe me kohëzgjatje 4–12 javë. Në to nuk është përdorur çaj, po ekstrakt i standardizuar në kapsula, më shpesh 30 mg në ditë, krahasuar me placebo.

Ajo që u vu re ishte kryesisht sjellja: pjesëmarrësit raportonin më pak ngrënie mes vakteve dhe më pak dëshirë për ushqime të ëmbla. Pesha ndryshoi pak. Kjo është e rëndësishme ta kuptosh: efekti i matur ishte tek oreksi, jo te djegia e yndyrës.

Kufizimet e këtyre studimeve janë të qarta:

• Grupe të vogla, që e bëjnë rezultatin të pasigurt.
• Kohëzgjatje e shkurtër; askush nuk e di çka ndodh pas një viti.
• Disa prej tyre janë financuar nga prodhues suplementesh.
• Ekstrakt në kapsula, jo fije në çaj, kështu që përkthimi te filxhani yt është i përafërt.

Pse mund të ndikojë tek oreksi

Hipoteza kryesore lidhet me humorin. Shafrani studiohet prej vitesh për efektin e mundshëm te disponimi, dhe shumë njerëz hanë mes vakteve jo nga uria, po nga mërzia, stresi ose nervozizmi. Nëse shafrani e qetëson pak atë gjendje, ngrënia nga emocionet mund të pakësohet. Më shumë te shafrani dhe humori.

Hipoteza e dytë është më e thjeshtë: një filxhan çaj i ngrohtë, i pirë ngadalë, e mbush stomakun me lëng dhe e zë kohën kur zakonisht do të hapje frigoriferin. Kjo funksionon me çdo çaj pa sheqer; shafrani thjesht e bën ritualin më të këndshëm dhe më të lehtë për t'u mbajtur.

Çka nuk bën shafrani

Këtu duhet të jemi të drejtpërdrejtë, sepse në internet sillen premtime të mëdha:

• Nuk e djeg yndyrën dhe nuk e shpejton metabolizmin në ndonjë mënyrë të matshme.
• Nuk e zëvendëson ushqimin e balancuar dhe lëvizjen.
• Nuk ndihmon nëse e pi me tri lugë sheqer ose me ëmbëlsirë pranë.
• Nuk bën më shumë nëse hedh më shumë fije; mbi sasinë e zakonshme vetëm e prish shijen dhe mund të të bëjë keq.

Kush të premton 5 kilogram në një muaj me çaj shafrani, po të shet diçka tjetër, jo shafran.

Ku ndihmon vërtet çaji i shafranit

Ana praktike është më e fortë se ana shkencore. Një filxhan çaj shafrani me 3–4 fije ka praktikisht zero kalori nëse e pi pa sheqer. Nëse në mbrëmje e zëvendëson një lëng të gazuar, një kafe me qumësht e sheqer ose një pjatë të vogël ëmbëlsirë me këtë çaj, kursen 100–250 kalori në ditë pa ndier se po privohesh.

Kjo është e gjithë magjia: jo fijet, po zakoni. Shafrani ka aromë të fortë dhe pak hidhërim, që shumë njerëzve ua kalon dëshirën për të ëmbël. Këtu ka rëndësi edhe përgatitja: ujë i nxehtë jo i valuar, 8–10 minuta, që aroma të dalë e plotë. Udhëzimet i ke te si përgatitet.

Sa fije, kur dhe si

Situata	Sasia	Kur
Ritual i mbrëmjes në vend të ëmbëlsirës	3–4 fije në 200 ml ujë	1–2 orë pas darkës
Pasditja kur të hahet diçka	3 fije	Ora 16–18
Kufiri i arsyeshëm ditor	5–8 fije (afërsisht 30 mg)	Në një ose dy filxhanë
Me mjaltë	1 lugë çaji, jo më shumë	Shton rreth 20 kalori

Mos e tepro. Sasia e zakonshme ditore që përdoret në studime, rreth 30 mg, i bie 5–8 fijeve, dhe nuk ka asnjë arsye të kalosh më lart. Më shumë për këtë te sa shafran në ditë.

Nëse ke ndonjë sëmundje, merr ilaçe ose je shtatzënë, fol me mjekun para se ta bësh zakon çdo ditë. Kjo vlen edhe më shumë nëse mendon të marrësh kapsula ekstrakti, ku doza është e përqendruar.

Si ta provosh vetë për dy javë

Meqë studimet s'të japin siguri, prova më e mirë je ti vetë. Bëje kështu:

1. Zgjedh një zakon të vetëm që do ta zëvendësosh, për shembull ëmbëlsirën pas darkës.
2. Bëj çajin në të njëjtën orë çdo mbrëmje, 3–4 fije, pa sheqer.
3. Mbaj shënim në telefon sa herë i the jo ëmbëlsirës.
4. Pas dy javësh gjyko vetë: nëse ritualit i ke qëndruar dhe ha më pak mes vakteve, ka funksionuar për ty; nëse jo, mos e fajëso veten, s'është ilaç.

1 gram shafran ka 150–200 fije dhe del për 50–60 filxhanë, pra mjafton për dy javë provë dhe edhe për një muaj e gjysmë pas saj.

Fakte të shpejta

• Doza e përdorur në studime: rreth 30 mg ekstrakt në ditë, afërsisht 5–8 fije.
• Kohëzgjatja e studimeve: zakonisht 4–12 javë, me disa dhjetëra pjesëmarrës.
• Ndryshimi i matur në peshë: i vogël, nën 1 kg për dy muaj.
• Kaloritë e një filxhani çaj shafrani pa sheqer: praktikisht 0.
• 1 gram shafran = 150–200 fije = 50–60 filxhanë, rreth dy muaj ritual të përditshëm.
• Kosto për filxhan: rreth 0,27 € kur grami kushton 15 €.

Pyetje të shpeshta

A dobëson shafrani?

Jo në kuptimin që e presin shumica. Disa studime të vogla sugjerojnë se ekstrakti i shafranit mund ta ulë pak dëshirën për të ngrënë mes vakteve, po ndryshimi në peshë ishte i vogël dhe studimet ishin të shkurtra.

Sa fije shafran duhen për oreksin?

Në studime janë përdorur rreth 30 mg ekstrakt në ditë, që i bie afërsisht 5–8 fijeve. Një filxhan çaj me 3–4 fije është brenda kësaj sasie; më shumë nuk të ndihmon më shumë.

A ka kalori çaji i shafranit?

Praktikisht jo, nëse e pi pa sheqer dhe pa mjaltë. Një lugë çaji mjaltë shton rreth 20 kalori.

Kur ta pi çajin nëse dua të ha më pak mes vakteve?

Në orën kur zakonisht të hahet diçka e ëmbël, për shumicën pasdite ose 1–2 orë pas darkës. Rituali i filxhanit të ngrohtë shpesh ndihmon më shumë se vetë fijet.

Nëse do ta provosh si ritual mbrëmjeje, 1 gram mjafton për rreth dy muaj dhe kushton 15 €, plus 2 € transport në tërë Kosovën, pra 17 € te dera. Shiko çmimet ose Porosit në Messenger; e paguan te postieri ai që e pranon pakon.