Receta me shafran për Bajram dhe festa familjare: rizoto, sutlijash dhe çaj për 8–10 persona

Për një sofër Bajrami me 8–10 persona të mjaftojnë rreth 55–70 fije shafran gjithsej: 15–20 fije për rizoton festive, 8–10 fije për sutlijashin dhe 30–40 fije për dy çajnikë çaj për mysafirët. Kjo është më pak se gjysmë grami, pra 1 gram shafran me fije të del për dy festa. Të tri recetat fillojnë me të njëjtin hap: uji i shafranit, i përgatitur 20–30 minuta para gatimit.

Sa shafran duhet për sofrën e Bajramit

Gjella	Sasia për 8–10 persona	Fije shafran	Kur përgatitet
Rizoto festive	1 kg oriz	15–20 fije	ditën e festës
Sutlijash me shafran	10 tasa	8–10 fije	një ditë para
Çaj shafrani	2 çajnikë, 10–12 filxhanë	30–40 fije	kur vijnë mysafirët
Gjithsej		55–70 fije	rreth 0.3–0.45 g

Kjo sasi kushton rreth 5–7 € nga një gram prej 15 €. Për një sofër ku shpenzohen dhjetëra euro për mish dhe ëmbëlsira, shafrani është pjesa më e lirë me efektin më të madh: ngjyra e artë e rizotos është gjëja e parë që e vërejnë mysafirët.

Hapi i parë për të tria recetat: uji i shafranit

Shafrani nuk hidhet i thatë as në oriz, as në qumësht. Fijet duhen lënë më parë në pak lëng të ngrohtë që ngjyra dhe aroma të dalin plotësisht.

1. Numëro fijet sipas tabelës dhe shtypi lehtë në havan me një majë luge sheqer (për ëmbëlsira) ose kripë (për rizoto). Nuk është e domosdoshme, po e shpejton.
2. Shto 3–4 lugë ujë të nxehtë, jo të valuar.
3. Lëre të mbuluar 20–30 minuta. Uji bëhet i artë-portokalli i thellë.
4. Përdore të gjithë lëngun, bashkë me fijet.

Nëse ke shumë punë ditën e festës, ujin e shafranit për rizoto mund ta bësh në mëngjes dhe ta mbash të mbuluar deri në gatim.

Rizoto festive me shafran për 8–10 persona

Përbërësit:

• 1 kg oriz kokërrgjatë (basmati ose oriz i mirë vendor)
• 15–20 fije shafran, të lëna në 4 lugë ujë të nxehtë
• 100 g gjalpë
• 1.5 litër lëng mishi ose ujë me pak kripë
• kripë sipas shijes
• opsionale: rrush i thatë, bajame të pjekura

Përgatitja:

1. Laje orizin 2–3 herë derisa uji të dalë i pastër dhe lëre në ujë 20 minuta. Kulloje.
2. Shkrije gjalpin në tenxhere të gjerë, hidhe orizin dhe përzieje 2–3 minuta derisa kokrrat të shkëlqejnë.
3. Shto lëngun e nxehtë dhe kripën. Kur të vlojë, ule zjarrin në minimum, mbulo dhe lëre 15–18 minuta.
4. Hape kapakun dhe hidhe ujin e shafranit mbi sipërfaqe në disa vende, pa e përzier. Mbulo prapë 5 minuta. Kështu del rizoto me kokrra të arta dhe të bardha të përziera, siç bëhet tradicionalisht.
5. Përzieje lehtë me pirun para servirjes. Zbukuroje me bajame dhe rrush të thatë.

Gabimi i vetëm që duhet shmangur: mos e zie orizin me shafran nga fillimi. Aroma humb gjatë 20 minutave zierje dhe mbetet vetëm ngjyra. Për variantin e përditshëm për 4 persona shiko rizoto me shafran.

Sutlijash me shafran për 10 tasa

Sutlijashi i Bajramit me shafran kalon nga i bardhë te i artë i lehtë, dhe aroma e sanës së ëmbël shkon shumë mirë me qumështin.

Përbërësit:

• 2 litra qumësht
• 200 g oriz kokërrshkurtër
• 180–200 g sheqer
• 8–10 fije shafran, të lëna në 3 lugë qumësht të ngrohtë me një majë luge sheqer
• 1 lugë niseshte (opsionale, për trashësi)
• kanellë për sipër

Përgatitja:

1. Zieje orizin në 300 ml ujë derisa ta thithë, rreth 10 minuta.
2. Shto qumështin dhe zieje në zjarr të ulët 30–35 minuta, duke përzier shpesh që të mos zihet në fund.
3. Shto sheqerin (dhe niseshtenë e tretur në pak qumësht të ftohtë) dhe zieje edhe 5 minuta.
4. Hiqe nga zjarri, prit 2 minuta, pastaj shto qumështin me shafran dhe përzieje.
5. Ndaje në 10 tasa dhe lëre të ftohet. Kanellën hidhe para servirjes.

Shafrani shtohet në fund, jashtë zjarrit, që aroma të mos avullojë. Tri receta të tjera i ke te ëmbëlsira me shafran.

Çaj shafrani për mysafirët

Për 10–12 filxhanë përgatit dy çajnikë me nga 1 litër ujë.

1. Nxehe ujin derisa të dalin flluskat e para dhe hiqe para se të valojë plotësisht.
2. Hidh 15–20 fije në çdo çajnik, pra 3–4 fije për filxhan.
3. Mbulo dhe prit 8–10 minuta. Ngjyra e artë del ngadalë; mos u shqetëso nëse në minutën e dytë duket e zbehtë.
4. Servire me mjaltë dhe limon në anë, që secili ta ëmbëlsojë vetë.

Shumë familje e servirin çajin e shafranit pas ëmbëlsirës në vend të kafes, sepse nuk ka kafeinë dhe mysafirët e mbrëmjes e pinë pa merak. Hapat e plotë i ke te si përgatitet.

Që ditën e festës të mos nxitohesh, puna ndahet kështu:

• Një ditë para: sutlijashi (bëhet më i mirë i ftohur gjatë natës) dhe numërimi i fijeve për secilën recetë në tri enë të vogla të mbyllura.
• Në mëngjes: uji i shafranit për rizoton; larja dhe njomja e orizit.
• Para drekës: rizotoja, 25 minuta gjithsej.
• Kur vijnë mysafirët: çajnikët, 10 minuta.

Nëse do t'u çosh shafran edhe të afërmve për festë, paketa dhuratë 3×1 gram dërgohet në tri adresa të ndryshme brenda Kosovës për 45 €.

Fakte të shpejta

• Sofër për 8–10 persona: 55–70 fije shafran, më pak se gjysmë grami.
• Rizoto me 1 kg oriz: 15–20 fije, të shtuara në 5 minutat e fundit.
• Sutlijash me 2 litra qumësht: 8–10 fije, të shtuara jashtë zjarrit.
• Çaj për 10–12 mysafirë: 2 çajnikë me nga 15–20 fije, 8–10 minuta.
• Uji i shafranit: 20–30 minuta në lëng të nxehtë, jo të valuar.
• Kostoja e shafranit për tërë sofrën: rreth 5–7 €.

Pyetje të shpeshta

Sa shafran duhet për rizoto për 10 persona?

Rreth 15–20 fije për 1 kg oriz, të lëna 20–30 minuta në 4 lugë ujë të nxehtë dhe të hedhura mbi oriz në 5 minutat e fundit të gatimit.

A mund ta përgatis sutlijashin me shafran një ditë para?

Po, madje del më i mirë. Shafrani shtohet në fund, jashtë zjarrit, dhe sutlijashi mbahet i mbuluar në frigorifer deri të nesërmen.

A e zëvendëson kurkuma shafranin në rizoto?

Jo, janë erëza krejt të ndryshme. Kurkuma jep vetëm ngjyrë të verdhë dhe shije toke; shafrani jep ngjyrë të artë-portokalli dhe aromë të ëmbël. Për festë përdoret shafrani.

Sa gram shafran të blej për Bajram?

Për një festë me 8–10 persona mjafton 1 gram (150–200 fije), dhe të mbetet gjysma për çajin e ditëve në vijim. Për dy-tri festa ose familje më të madhe, 2–3 gram.

Sasitë e mësipërme dalin nga 1 gram shafran me fije, 15 €, plus 2 € transport kudo në Kosovë, pra 17 € te dera, dhe pagesën te postieri e bën ai që e pranon pakon. Shiko çmimet, lexo si porositet ose Porosit në Messenger që të vijë brenda 24 orëve, para festës.