Çaj shafrani me xhenxhefil dhe limon për ditët e ftohta

Çaji i shafranit me xhenxhefil dhe limon bëhet me 3–4 fije shafrani, 2–3 feta të holla xhenxhefili të freskët dhe një fetë limoni, në rreth 200 ml ujë të nxehtë jo të valuar, i mbuluar 8–10 minuta. Xhenxhefili shkon në filxhan bashkë me fijet që në fillim, limoni vetëm në fund. Vetëm shafrani kushton rreth 0,27 € për filxhan, pra kjo është një pije dimri që del më lirë se një kafe në lokal.

Çka të duhet dhe hapat një nga një

• 3–4 fije shafrani të kuqe, të plota
• 2–3 feta të holla xhenxhefil i freskët, të qëruar (rreth 1 cm rrënjë)
• 200 ml ujë
• 1 fetë e hollë limoni, për në fund
• Sipas dëshirës: një lugë çaji mjaltë
• Një pjatë e vogël ose kapak për ta mbuluar filxhanin

Nuk të duhet peshore për këtë recetë, sepse fijet numërohen me sy. Xhenxhefilin priteje me thikë në feta sa një monedhë e hollë, jo në kubikë: sa më e madhe sipërfaqja, aq më shpejt del aroma.

1. Ngrohe ujin derisa të vlojë, hiqe nga zjarri dhe lëre 1–2 minuta të pushojë. Uji i nxehtë, jo i valuar, është kushti i parë.
2. Hidh fetat e xhenxhefilit në filxhanin e thatë dhe mbi to numëro 3–4 fije shafrani.
3. Derdh ujin e nxehtë sipër. Fijet do të notojnë në fillim dhe do të lëshojnë një fill të verdhë poshtë tyre.
4. Mbuloje filxhanin me pjatë. Kjo e mban ngrohtësinë brenda dhe nuk e lë aromën të ikë me avullin.
5. Prit 8–10 minuta pa e prekur. Ngjyra e artë-portokalli del ngadalë, jo menjëherë.
6. Hiqe pjatën, shto mjaltin nëse do, përziej një herë dhe në fund shtrydh ose lësho brenda fetën e limonit.
7. Pije e ngrohtë. Fijet dhe xhenxhefili mund të mbeten në filxhan; fijet janë të ngrënshme.

Bazat e infuzionit, pa shtesa, i ke te faqja si përgatitet dhe në udhëzuesin si përgatitet çaji i shafranit.

Pse shkojnë bashkë këto tre përbërës

Shafrani ka një shije të lehtë të hidhur, si sanë e ëmbël me një notë mjalti, dhe një aromë që ndihet më shumë në hundë sesa në gjuhë. Xhenxhefili sjell të kundërtën: mprehtësi dhe ngrohtësi që ndihet në fyt. Kur i bashkon, xhenxhefili e mbush pjesën e "trupit" të pijes që shafranit i mungon, kurse shafrani e zbut atë djegie që e bën xhenxhefilin e vetëm pak të vrazhdë.

Limoni ka rol të tretë: aciditeti e bën shijen më të qartë dhe e freskon fundin e gllënjkës. Por ka edhe një efekt vizual që e vërejnë të gjithë, ngjyra e artë çelet pak dhe bëhet më e verdhë. Prandaj limoni shtohet në fund, kur ngjyra tashmë ka dalë dhe s'ke çka humb.

Sasitë kur bën më shumë se një filxhan

Për sa vetë	Fije shafrani	Xhenxhefil i freskët	Ujë	Koha
1 filxhan	3–4	2–3 feta	200 ml	8–10 min
2 filxhanë	6–8	4–5 feta	400 ml	10 min
Çajnik për 4 vetë	12–16	8–10 feta	800 ml	10–12 min
Çajnik për 8 vetë	24–32	rreth 3 cm rrënjë	1,6 litra	12 min

Vëre që fijet rriten në përpjesëtim të drejtë me ujin, kurse koha rritet shumë pak. Në një çajnik të madh mos e kalo 12 minutën: pas asaj kohe xhenxhefili fillon të dominojë dhe shafranin nuk e ndien më.

Xhenxhefil i freskët apo pluhur

I freskëti është zgjedhja e parë. Aroma del më e pastër, uji mbetet i kthjellët dhe ti e kontrollon fortësinë thjesht duke shtuar ose hequr një fetë. Rrënjën e mbetur e mban në frigorifer, e mbështjellë, dhe të zgjat javë të tëra.

Xhenxhefili pluhur bën punë kur s'ke tjetër: rreth një çerek luge çaji për filxhan. Del më i mprehtë, uji i turbullt dhe në fund të filxhanit mbetet një shtresë e imët. Nëse e përdor pluhurin, shtoje pas 5 minutash e jo në fillim, që të mos e mbytë aromën e shafranit qysh në start.

Katër variante për dimër

• Me mjaltë: një lugë çaji mjaltë e shtuar pasi çaji është ftohur pak. Varianti më i pirë në mbrëmje. Recetën e plotë e ke te çaji i shafranit me mjaltë.
• Me kanellë: një copë e vogël kanelle bashkë me xhenxhefilin. Aromë më e rëndë, e mirë për ditë me borë.
• Me lëkurë portokalli: një rrip i hollë lëkure në vend të limonit. Shija bëhet më e ëmbël dhe më e butë.
• Për fyt të thatë: xhenxhefil pak më shumë, mjaltë dhe limon, shafrani mbetet 3 fije. Kjo është përzierja që bëjnë më së shpeshti familjet në janar.

Gabimet që e prishin këtë çaj

• Ujë i valuar direkt nga tenxherja mbi fijet: aroma e shafranit dëmtohet. Prit 1–2 minuta.
• Shumë xhenxhefil: mbi 5 feta për filxhan dhe shafranin nuk e ndien fare. Ke paguar për diçka që s'po e shijon.
• Limon në fillim: e çel ngjyrën para se ajo të dalë dhe e mbulon aromën.
• Zierje e përbashkët në tenxhere: shumë njerëz i zien fijet me xhenxhefilin 10 minuta në zjarr. Kjo e nxjerr xhenxhefilin, po e shkatërron shafranin.
• Mjaltë në ujë të nxehtë përvëlues: shtoje kur çaji është i pijshëm, jo kur nxjerr avull.
• Fije të vjetra ose të mbajtura në dritë: ngjyra del e zbehtë dhe aroma mungon.

Kur pihet dhe sa

Çaji i shafranit nuk ka kafeinë, prandaj mund të pihet edhe vonë. Shumica e pinë pas darkës, si pije e ngrohtë e mbrëmjes në vend të kafesë. Tradicionalisht, si shafrani ashtu edhe xhenxhefili janë përdorur në rajon si pije ngrohëse për ditët e ftohta, dhe disa e raportojnë se u duket ritual qetësues në fund të ditës. Një filxhan në ditë me 3–4 fije është sasi e zakonshme dhe nuk ka arsye ta teprosh. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Fakte të shpejta

• 3–4 fije shafrani dhe 2–3 feta xhenxhefili për 200 ml ujë.
• Ujë i nxehtë jo i valuar; prit 1–2 minuta pasi të ketë vluar.
• 8–10 minuta i mbuluar, pa e përzier.
• Limoni dhe mjalti shtohen vetëm në fund.
• 1 gram = 150–200 fije = 50–60 filxhanë çaji.
• Rreth 0,27 € shafran për filxhan me çmimin 15 € grami.

Pyetje të shpeshta

Sa fije shafran dhe sa xhenxhefil duhen për një filxhan?

3–4 fije shafrani dhe 2–3 feta të holla xhenxhefili të freskët për 200 ml ujë. Xhenxhefili hidhet bashkë me fijet, që të zbutet gjatë të njëjtave 8–10 minuta.

Kur duhet ta shtoj limonin?

Në fund, pasi çaji të ketë qëndruar 8–10 minuta dhe të jetë ftohur pak. Limoni i shtuar në fillim e çel ngjyrën dhe e mbulon aromën e shafranit.

A mund të përdor xhenxhefil pluhur në vend të atij të freskët?

Po, rreth një çerek luge çaji për filxhan. Del më i mprehtë dhe uji pak i turbullt; xhenxhefili i freskët jep aromë më të pastër.

A bëhet ky çaj me ujë të valuar?

Jo. Uji duhet të vlojë dhe pastaj të pushojë 1–2 minuta. Uji i valuar direkt mbi fijet e dëmton aromën e shafranit.

Sa herë në ditë mund të pihet?

Një filxhan në ditë me 3–4 fije është sasi e zakonshme. Nuk ka arsye ta teprosh, sepse më shumë fije e bëjnë çajin të hidhur, jo më të mirë.

Për një dimër të tërë me nga një filxhan në mbrëmje mjaftojnë 2–3 gram. Çmimet për 1, 2, 3 dhe 5 gram i sheh te çmimi, kurse porosia bëhet për një minutë: Porosit në Messenger. Transporti kushton 2 € për dërgesë dhe i shtohet totalit, dërgesa arrin brenda 24 orëve dhe pagesa bëhet te postieri, nga ai që e pranon pakon. Për momentin dërgojmë vetëm brenda Kosovës.