Ëmbëlsira me shafran: sutlijash, revani dhe kek me aromë shafrani

Ëmbëlsirat me shafran bëhen me 10–12 fije shafran për 6–12 porcione, të lëna 15–20 minuta në pak qumësht, ujë ose shurup të ngrohtë para se të shtohen. Në sutlijash shafrani hyn në qumësht 5 minuta para fundit, në revani në shurup pasi hiqet nga zjarri, dhe në kek në qumështin e brumit para pjekjes. Rregulli i vetëm: kurrë fije të thata direkt në brumë ose në tepsi.

Pse shafrani shkon me ëmbëlsirat me qumësht dhe shurup

Shafrani ka aromë që të kujton mjaltin dhe sanën e thatë, me një hidhërim të lehtë në fund. Në ëmbëlsira ai hidhërim e balancon sheqerin, dhe ngjyra e artë e bën ëmbëlsirën festive pa asnjë ngjyrues. Nuk është rastësi që në kuzhinën osmane zerdeja, një lloj sutlijashi me oriz dhe ujë, ngjyrosej me shafran dhe shërbehej në dasma.

Rregulli i përgjithshëm për të tri recetat: shafrani e lëshon aromën vetëm në lëng të ngrohtë. Prandaj e para punë është gjithmonë ta lësh në 2–3 lugë qumësht ose ujë të ngrohtë, ose në shurup, dhe pastaj ta shtosh. Mënyrën e plotë e ke te Uji i shafranit për gatim.

Receta 1: Sutlijash me shafran (6 porcione)

Përbërësit:

• 1 litër qumësht
• 100 g oriz kokërr e rrumbullakët
• 100 g sheqer
• 10 fije shafran, të lëna në 3 lugë qumësht të ngrohtë
• Sipas dëshirës: lëkurë limoni, kanellë ose bajame të grira për sipër

Hapat:

1. Fijet në 3 lugë qumësht të ngrohtë, të mbuluara, 15–20 minuta.
2. Zieje orizin në 250 ml ujë rreth 10 minuta, derisa ta thithë ujin.
3. Shto qumështin dhe zieje në zjarr të ulët 25–30 minuta, duke e përzier herë pas here që të mos ngjitet.
4. Shto sheqerin dhe zieje edhe 5 minuta.
5. Pesë minuta para fundit shto qumështin me shafran, bashkë me fijet. Përzieje derisa ngjyra të shpërndahet njësoj.
6. Ndaje në tasa dhe lëre të ftohet. Sipër pak kanellë ose bajame.

Nëse e do me kore, si sutlijashi i furrës, piqe njësoj si zakonisht; shafrani e mban ngjyrën edhe nën kore. Ngjyra e artë është vetë dekorimi, s'ka nevojë për asgjë tjetër.

Receta 2: Revani me shafran (tepsi 25 cm, 10–12 copa)

Këtu shafrani shkon vetëm në shurup, jo në brumë. Shurupi i ngrohtë e nxjerr aromën dhe revania e thith bashkë me të, kështu që copat dalin të arta nga lart poshtë.

Për shurupin:

• 400 g sheqer
• 500 ml ujë
• Disa pika lëng limoni
• 12 fije shafran

Për brumin:

• 3 vezë
• 150 g sheqer
• 150 g kos
• 100 ml vaj
• 200 g griz
• 100 g miell
• 1 pako pluhur pjekës
• Lëkura e një limoni

Hapat:

1. Bëje shurupin i pari: sheqerin me ujin vloji 10 minuta, hiqe nga zjarri, shto limonin dhe fijet e shafranit. Lëre të ftohet; ngjyra del ndërkohë.
2. Rrih vezët me sheqerin derisa të zbardhen. Shto kosin, vajin dhe lëkurën e limonit.
3. Shto grizin, miellin dhe pluhurin pjekës. Përzieje sa të bashkohet.
4. Piqe në tepsi të lyer, 180 gradë, 30–35 minuta.
5. Sa është e nxehtë, preje në copa dhe hidhi shurupin e ftohur me shafran ngadalë, me lugë. Lëre 2–3 orë të thithet.

Receta 3: Kek me shafran (kallëp 24 cm)

Përbërësit:

• 3 vezë
• 180 g sheqer
• 120 ml vaj
• 150 ml qumësht
• 250 g miell
• 1 pako pluhur pjekës
• 10–12 fije shafran
• Lëkura e një portokalli
• Sipas dëshirës: 50 g bajame të grira

Hapat:

1. Ngrohe qumështin, jo deri në valim, shtoji fijet dhe mbuloje 20 minuta. Nëse i shtyp fijet lehtë para, ngjyra del më e fortë.
2. Rrih vezët me sheqerin 3–4 minuta derisa të bëhen shkumë.
3. Shto vajin dhe qumështin me shafran, bashkë me fijet.
4. Shto miellin me pluhurin pjekës, lëkurën e portokallit dhe bajamet. Përzieje lehtë.
5. Piqe në 170 gradë, 40–45 minuta, derisa kruajtësja të dalë e thatë.

Keku del i verdhë-artë dhe aroma ndihet sidomos të nesërmen. Shkon mirë me vanilje, por vanilja duhet të jetë pak, se e mbulon shafranin; më shumë për këtë te Shafran apo vanilje.

Sa fije për cilën ëmbëlsirë, dhe gabimet

Ëmbëlsira	Porcione	Fije	Ku lihet shafrani	Kur shtohet
Sutlijash	6	10	Në 3 lugë qumësht të ngrohtë	5 minuta para fundit
Revani	10–12 copa	12	Në shurupin e ngrohtë	Pasi shurupi hiqet nga zjarri
Kek	10–12 feta	10–12	Në qumështin e brumit	Para pjekjes

Të tri recetat bashkë harxhojnë rreth 32 fije, afër 0,2 gram. Nga 1 gram (150–200 fije) dalin 15–18 ëmbëlsira si këto.

Gabimet që i prishin:

• Fije të thata direkt në brumë ose në oriz: mbeten njolla të verdha, aroma s'del.
• Shafrani në shurupin që vlon: aroma digjet. Shtoje pasi e heq nga zjarri.
• Shumë fije: me 25–30 fije ëmbëlsira del e hidhur.
• Shafran pluhur i blerë: shpesh është kurkumë ose ngjyrues; fijet e kuqe verifikohen, pluhuri jo. Shiko A është i vërtetë.
• Shumë vanilje ose kanellë bashkë me shafranin: e mbulojnë.

Fakte të shpejta

• 10–12 fije shafran për 6–12 porcione ëmbëlsirë
• Shafrani lihet 15–20 minuta në lëng të ngrohtë para se të shtohet
• Në sutlijash 5 minuta para fundit; në revani në shurup pas zjarrit; në kek para pjekjes
• Të tri recetat harxhojnë rreth 0,2 gram
• Nga 1 gram dalin 15–18 ëmbëlsira
• Me 15 € grami, shafrani për një tepsi del afër 1 €

Pyetje të shpeshta

A mund të përdor shafran pluhur në ëmbëlsira?

Vetëm nëse e bluan vetë nga fijet, para përdorimit. Pluhuri i blerë shpesh nuk është shafran i pastër dhe s'ke si ta kontrollosh.

A shkon shafrani me vaniljen?

Po, por vanilja në sasi të vogël, se aroma e saj e mbulon shafranin. Në kek gjysmë luge çaji vanilje mjafton bashkë me 10–12 fije shafran.

Pse ëmbëlsira nuk mori ngjyrë të artë?

Ose fijet janë shtuar të thata, ose kanë qëndruar pak në lëngun e ngrohtë, ose janë të vjetra. Lëri 20 minuta të plota dhe shtypi lehtë para se t'i hedhësh.

A mund t'i bëj ëmbëlsirat me shafran një ditë më herët për festë?

Po, të tria. Sutlijashi dhe revania janë madje më të mirë të nesërmen, se shafrani vazhdon të japë aromë. Mbaji të mbuluara në frigorifer.

Për tri tepsi ëmbëlsirash festive të duhet vetëm 1 gram, 15 € plus 2 € transport kudo në Kosovë, dërgesë brenda 24 orëve dhe pagesë te postieri nga ai që e pranon pakon. Shiko çmimet ose si porositet, ose shkruaj direkt: Porosit në Messenger.