Qumësht me shafran (qumështi i artë): recetë dhe kur pihet

Qumështi me shafran bëhet me 3 fije shafran në një filxhan (200–250 ml) qumësht të ngrohur derisa të avullojë, jo të valuar, që lihet i mbuluar 10 minuta derisa të marrë ngjyrë të verdhë-artë. Në fund shtohet gjysmë deri një lugë çaji mjaltë. Pihet zakonisht në mbrëmje, gjysmë ore para gjumit, dhe nuk ka kafeinë.

Çka është qumështi i artë me shafran, dhe çka nuk është

Në Kosovë shumica e njohin shafranin si çaj me ujë. Qumështi me shafran është e njëjta ide, vetëm se fijet e lëshojnë ngjyrën dhe aromën në qumësht të ngrohtë. Rezultati është një pije e butë, e verdhë-artë, me shije më të rrumbullakët se çaji. Yndyra e qumështit e mban aromën e shafranit më gjatë se uji, prandaj pija ndihet më e pasur.

Emrin 'qumësht i artë' e dëgjon shpesh edhe për qumështin me kurkumë. Të dyja janë të verdha, por s'kanë asnjë lidhje: kurkuma është rrënjë me shije toke, shafrani është stigma e lules me aromë të hollë si mjaltë dhe sanë e thatë. Ky post është vetëm për shafranin.

Tradita: nga Irani dhe India te Kosova

Në Iran qumështi me shafran pihet tradicionalisht i ngrohtë, me pak sheqer ose mjaltë, dhe shafrani me qumësht hyn edhe në ëmbëlsirat e festave. Në Indi, qumështi me shafran është pije e mbrëmjes dhe e ditëve të festës, shpesh me kardamom dhe bajame të grira sipër.

Në Kosovë gota e qumështit të ngrohtë para gjumit ekziston prej kohësh, sidomos për fëmijët dhe për të moshuarit. Shafrani vetëm i shton asaj traditë një aromë dhe një ngjyrë të re. Nuk të duhet asgjë tjetër: qumësht, tri fije dhe një enë e vogël.

Receta bazë për një filxhan

Përbërësit:

• 200–250 ml qumësht lope (ose bimor, nëse preferon)
• 3 fije shafran
• Gjysmë deri një lugë çaji mjaltë
• Sipas dëshirës: një majë kardamom të bluar ose pak kanellë

Hapat:

1. Ngrohe qumështin në një enë të vogël derisa të nisë të avullojë dhe të dalin flluska të vogla anash. Mos e lër të valojë.
2. Hiqe nga zjarri. Shtoji fijet dhe përzieje një herë.
3. Mbuloje enën dhe prit 10 minuta. Qumështi merr ngadalë ngjyrë të verdhë-artë.
4. Derdhe në filxhan. Kur të jetë ftohur sa ta pish, shtoje mjaltin.
5. Fijet lëri brenda; hahen dhe s'prishin asgjë.

Nëse do ngjyrë më të fortë, shtypi fijet lehtë me lugë para se t'i hedhësh në qumësht. Në qumësht ngjyra del pak më ngadalë se në ujë, se qumështi është i bardhë dhe i trashë. Mos u shqetëso nëse pas 3–4 minutash duket ende i bardhë: në minutën e dhjetë e sheh ndryshimin.

Ndryshimi nga çaji i shafranit me ujë

Të dyja mënyrat janë të mira, varet çka do. Nëse do aromën e pastër të shafranit, uji. Nëse do diçka më të ngrohtë dhe më të ngopur për mbrëmje, qumështi.

	Çaj shafrani me ujë	Qumësht me shafran
Fije për filxhan	3–4	3
Koha e pritjes	8–10 minuta	10 minuta
Ngjyra	E artë-portokalli, e kthjellët	E verdhë-artë, e butë
Shija	E hollë, pak e hidhur	E rrumbullakët, e ëmbël
Kur pihet	Çdo kohë të ditës	Kryesisht në mbrëmje
Me çka shkon	Mjaltë, limon	Mjaltë, kardamom, kanellë

Pyetjen 'me ujë apo me qumësht' e kemi trajtuar veçmas te A pihet shafrani me qumësht apo me ujë. Për çajin me ujë, hapat i ke te Si përgatitet.

Fakte të shpejta

• 3 fije shafran për 200–250 ml qumësht
• 10 minuta pritje, me enën e mbuluar
• Qumështi ngrohet derisa të avullojë, jo të valojë
• Mjalti shtohet kur qumështi ftohet sa të pihet
• Nga 1 gram (150–200 fije) dalin 50–60 gota qumësht me shafran
• Me 15 € grami, shafrani për një gotë del rreth 27 cent

Kur pihet dhe gabimet e zakonshme

Qumështi me shafran është pije e mbrëmjes. Shumica e pinë gjysmë ore deri një orë para gjumit, të ngrohtë, ngadalë. Nuk ka kafeinë. Tradicionalisht përdoret si pije qetësuese para gjumit dhe disa e raportojnë se i ndihmon të flenë më rehat; studime të vogla klinike sugjerojnë se shafrani mund të ndihmojë pak me cilësinë e gjumit, por provat janë të kufizuara. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Nëse nuk të pëlqen qumështi në mbrëmje, i njëjti ritual bëhet me ujë: shiko çajin e shafranit me mjaltë.

Gabimet që e prishin:

• Qumështi i valuar me fijet brenda: aroma e shafranit digjet dhe qumështi merr shije të djegur.
• Shumë fije: me 6–7 fije qumështi hidhërohet; 3 mjaftojnë.
• Mjalti në qumësht të nxehtë: humb aroma e mjaltit, mbetet vetëm ëmbëlsia.
• Shafran pluhur i blerë: nuk e di sa shafran ka brenda dhe sa ngjyrues. Fijet e kuqe verifikohen, pluhuri jo; shiko A është i vërtetë.
• Pritje e shkurtër: 3 minuta s'mjaftojnë; qumështi merr ngjyrë vetëm pas 8–10 minutash.

Pyetje të shpeshta

A mund ta bëj qumështin me shafran me qumësht bimor?

Po. Qumështi i tërshërës dhe i bajames shkojnë mirë dhe ngjyra del njësoj. Qumështi i sojës ka shije më të fortë dhe e mbulon pak shafranin.

A e vlon qumështin me fijet brenda?

Jo. Ngrohe qumështin i pari, hiqe nga zjarri, pastaj shtoji fijet dhe prit 10 minuta. Qumështi i valuar me shafran brenda e djeg aromën.

A është e njëjta gjë me qumështin e artë me kurkumë?

Jo. Kurkuma është rrënjë me shije toke dhe ngjyrë të verdhë të fortë; shafrani është stigma e lules me aromë të hollë. Të dyja quhen qumësht i artë, por janë pije krejt të ndryshme.

A mund t'u jepet fëmijëve qumësht me shafran?

Tradicionalisht po, në sasi shumë të vogla, një fije në gotë. Për fëmijët e vegjël pyet pediatrin para se t'ua japësh.

Për tri fije çdo mbrëmje, 1 gram me 15 € të del afër dy muaj. Transporti kushton 2 € dhe i shtohet çmimit, pra 17 € te dera; dërgesa vjen brenda 24 orëve dhe pagesën te postieri e bën ai që e pranon pakon. Shiko çmimet dhe si porositet, ose shkruaj direkt: Porosit në Messenger.