Uji i shafranit për gatim: si bëhet dhe si ruhet

Uji i shafranit bëhet duke bluar 10–15 fije shafran në havan me një majë sheqer ose kripë, dhe duke shtuar 3–4 lugë gjelle (rreth 50 ml) ujë të ngrohtë, jo të valuar. Lihet i mbuluar 20–30 minuta derisa të bëhet portokalli i errët. Ruhet në kavanoz të mbyllur në frigorifer deri në 1 javë dhe përdoret me lugë në rizoto, ëmbëlsira dhe salca.

Pse ujë shafrani dhe jo fije të thata

Fija e thatë e hedhur direkt në tenxhere është gabimi më i zakonshëm në gatim me shafran. Fija nuk arrin ta lëshojë ngjyrën dhe aromën në kohë: ngjyra mbetet në disa njolla të verdha rreth fijes, dhe pjesa tjetër e gjellës mbetet e bardhë. Uji i shafranit e zgjidh këtë, se ngjyra dhe aroma janë tashmë të tretura dhe shpërndahen njësoj.

E dyta, uji i shafranit të lejon ta matësh. Një lugë në oriz, dy në shurup, gjysmë luge në një salcë. Me fije të thata s'e di kurrë sa ngjyrë do të marrësh. Prandaj në kuzhinat ku shafrani përdoret çdo ditë, në Iran apo në Indi, gjithmonë ka një kavanoz të vogël me ujë shafrani gati.

Çka të duhet dhe hap pas hapi

Përbërësit dhe veglat:

• 10–15 fije shafran (rreth 0,1 gram)
• Një majë sheqer, ose kripë nëse është për gjellë të kripura
• Havan i vogël; nëse s'ke, një filxhan dhe bishti i një luge druri
• 3–4 lugë gjelle ujë të ngrohtë (rreth 50 ml)
• Një kavanoz i vogël me kapak

Hapat:

1. Vendosi fijet në havan me majën e sheqerit ose të kripës. Kokrrizat ndihmojnë që fijet të bluhen, jo të ngjiten në mur.
2. Bluaj 30–60 sekonda, derisa të bëhet pluhur i kuq i imët.
3. Shto ujin e ngrohtë. Uji duhet të jetë aq i nxehtë sa ta mbash gishtin brenda pa u djegur, jo i valuar.
4. Mbuloje dhe lëre 20–30 minuta. Ngjyra thellohet me kohë.
5. Përzieje dhe përdore, ose kaloje në kavanoz për ruajtje.

Nëse s'ke havan, fijet mund t'i thyesh me gishta dhe t'i lësh në ujë të ngrohtë 30 minuta. Ngjyra del, vetëm pak më ngadalë. Për bluarjen kemi një post të veçantë: Si bluhet shafrani.

Sa ujë shafrani për cilën gjellë

Sasitë më poshtë janë për ujë shafrani të bërë me 10–15 fije në 50 ml ujë. Nëse e bën më të hollë, shto më shumë.

Gjella	Sasia	Kur shtohet
Rizoto për 4 persona	2–3 lugë gjelle	Mbi oriz, 5 minutat e fundit
Sutlijash 6 porcione	1–2 lugë gjelle	Në qumësht, 5 minuta para fundit
Shurup për revani ose bakllava	2 lugë gjelle	Në shurup, pasi hiqet nga zjarri
Salcë ose supë	1 lugë gjelle	Në fund, pas zjarrit
Brumë keku	2 lugë gjelle	Me lëngjet, para pjekjes
Pulë ose peshk në furrë	1–2 lugë gjelle	Në marinadë, ose sipër 10 minuta para fundit

Rregulli i përgjithshëm: uji i shafranit shtohet vonë. Sa më gjatë të zihet, aq më shumë aromë humb. Ngjyra qëndron, aroma jo. Për orizin e kemi shpjeguar hap pas hapi te Rizoto me shafran.

Si ruhet dhe sa zgjat

Kavanoz i vogël qelqi me kapak, në frigorifer, deri në 1 javë. Ngjyra mbetet, po aroma bie ngadalë pas ditës së tretë ose të katërt, prandaj bëje sasi të vogla. Mos e lër në dritë dhe në tavolinë: shafrani i tretur e humb aromën më shpejt se fija e thatë.

Nëse do më gjatë, ngrije në kallëp akulli: një kub është afërsisht një lugë gjelle. Kubat në qese të mbyllur zgjatin 2–3 muaj. I hedh direkt në gjellë të nxehtë, pa i shkrirë.

Mos e ruaj shafranin e bluar të thatë: pluhuri i thatë e humb aromën për disa ditë, se sipërfaqja e tij është shumë më e madhe se e fijes. Bluaj vetëm sa të duhet, dhe fijet e tjera mbaji të plota, në enë të mbyllur, larg dritës.

Fakte të shpejta

• 10–15 fije (rreth 0,1 gram) për 50 ml ujë shafrani
• Kohë pritjeje: 20–30 minuta, i mbuluar
• Uji i ngrohtë sa ta durojë gishti, jo i valuar
• Ruhet 1 javë në frigorifer, 2–3 muaj i ngrirë në kuba
• Nga 1 gram (150–200 fije) dalin 10–15 porcione ujë shafrani, pra 10–15 tigana rizoto për 4 persona
• Me 15 € grami, shafrani për një tigan rizoto del rreth 1,00–1,50 €

Gabimet që e prishin ujin e shafranit

• Ujë i valuar: e djeg aromën dhe uji del i hidhur.
• Shumë ujë: uji i shafranit del i hollë, pastaj hedh shumë lëng në gjellë dhe e prish rizoton.
• E lë vetëm 2–3 minuta: ngjyra s'ka dalë ende, dhe njeriu mendon se shafrani është i dobët.
• Pa sheqer ose kripë në havan: fijet ngjiten dhe s'bluhen.
• Shafran pluhur i blerë: s'e di sa shafran ka dhe sa ngjyrues. Me fije e sheh vetë; te A është i vërtetë e ke testin e ujit.

Pyetje të shpeshta

A mund ta bëj ujin e shafranit me qumësht në vend të ujit?

Po, për ëmbëlsira me qumësht shkon shumë mirë. Ngrohe qumështin pa e valuar dhe lëre 20–30 minuta si me ujin. Në frigorifer zgjat 2–3 ditë, jo një javë.

Pse uji i shafranit më del i verdhë dhe jo portokalli i errët?

Ose ke shumë ujë për fijet, ose s'ke pritur mjaftueshëm, ose fijet janë të vjetra. Prit 30 minuta të plota me 10–15 fije në 50 ml; nëse mbetet i zbehtë, fijet e kanë humbur fuqinë.

A duhet sheqer patjetër për ta bluar shafranin?

Jo. Sheqeri ose kripa ndihmojnë vetëm që fijet të mos ngjiten në havan. Nëse i thyen fijet me gishta dhe i lë më gjatë në ujë të ngrohtë, del edhe pa to.

Sa zgjat uji i shafranit në frigorifer?

Deri në 1 javë në kavanoz të mbyllur. Aroma është më e mirë në 3–4 ditët e para. I ngrirë në kuba akulli zgjat 2–3 muaj.

Nëse gatuan shpesh me shafran, 3 gramë me 39 € të dalin për 30–45 porcione ujë shafrani. Transporti kushton 2 € për dërgesë, i njëjtë në tërë Kosovën dhe i shtuar te totali, dërgesa bëhet brenda 24 orëve dhe pagesën te postieri e bën ai që e pranon pakon. Shiko çmimet ose shkruaj direkt: Porosit në Messenger.