A pihet shafrani me qumësht apo me ujë? Cila është më e mirë

Të dyja pihen, dhe asnjëra nuk është gabim. Uji e nxjerr aromën më të pastër dhe atë ngjyrën e artë-portokalli që del ngadalë, ndërsa qumështi e bën shijen më të butë e më të plotë dhe e mban aromën më gjatë. Sasia mbetet e njëjtë në të dyja rastet: 3–4 fije për filxhan, ujë ose qumësht i nxehtë por jo i valuar, 8–10 minuta i mbuluar. Nëse s'e ke provuar kurrë shafranin, filloje me ujë, sepse aty e njeh shijen e tij të vërtetë. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Çka ndodh me fijen në ujë dhe çka në qumësht

Fija e shafranit i lëshon lëndët e saj ngadalë. Në ujë të nxehtë ato dalin të lira: ngjyra e artë ngjitet lart për disa minuta, aroma qëndron sipër filxhanit dhe shija del e hollë, pak si mjaltë me sanë të thatë. Asgjë nuk e mbulon, prandaj çdo notë ndihet.

Në qumësht ndodh diçka tjetër. Yndyra dhe proteinat e kapin aromën dhe e mbajnë, kështu që shija ndihet më e rrumbullakët dhe zgjat më shumë në gojë, po edhe më e zbutur. Ngjyra del më e verdhë sesa portokalli, sepse baza është e bardhë e jo e tejdukshme.

Për ta thënë shkurt: uji e tregon shafranin siç është, qumështi e vesh atë. Të dyja janë tradita të vjetra dhe të dyja pihen çdo ditë në vende ku shafrani përdoret prej shekujsh.

Tabela e krahasimit

Çka krahasohet	Me ujë	Me qumësht
Fije për filxhan	3–4	3–4
Temperatura	E nxehtë, jo e valuar	E ngrohtë deri sa avullon, jo e valuar
Koha e qëndrimit	8–10 minuta i mbuluar	8–10 minuta i mbuluar
Ngjyra	E artë-portokalli, e tejdukshme	E verdhë-artë, e mjegullt
Aroma	E hapur dhe e drejtpërdrejtë	Më e butë, zgjat më gjatë
Kur pihet zakonisht	Mëngjes ose mbrëmje	Kryesisht mbrëmje, para gjumit
Kush e preferon	Ata që duan ta njohin shijen e shafranit	Ata që e duan pijen më të plotë ose e pinë me fëmijë
Kosto e shafranit për filxhan	Rreth 0,27 €	Rreth 0,27 €, plus qumështi

Numri i fijeve nuk ndryshon. Kjo është pyetja që na vjen më shpesh, dhe përgjigjja është gjithmonë e njëjta: 3–4 fije mjaftojnë kudo, sepse aroma e shafranit është e fortë dhe shtimi vetëm e bën shijen të ashpër.

Me ujë: si bëhet saktë

Ngroh ujin dhe lëre gjysmë minute pasi ta heqësh nga zjarri, që të mos jetë i valuar. Hidh 3–4 fije në filxhan, hidh ujin sipër dhe mbuloje me një pjatë të vogël. Prit 8–10 minuta.

Ngjyra e artë del ngadalë, dhe kjo pritje është edhe testi më i thjeshtë i vërtetësisë: shafrani i vërtetë e liron ngjyrën me durim dhe fija mbetet e kuqe. Kush e do më të fortë, e le 15 minuta, po jo më shumë fije. Hapat e plotë i ke te si përgatitet, dhe pse pikërisht kjo kohë e kemi shpjeguar te sa kohë lihet shafrani në ujë.

Fijet nuk hidhen menjëherë. Mund të qëndrojnë në filxhan derisa ta pish, dhe shumë njerëz i hanë në fund.

Me qumësht: si bëhet saktë

Ngroh 200–250 ml qumësht derisa të fillojë të avullojë, pa e lënë të vlojë. Hiqe nga zjarri, shto 3–4 fije, mbuloje dhe prit 8–10 minuta. Në fund, nëse e do të ëmbël, gjysmë lugë çaji mjaltë kur qumështi është vetëm i ngrohtë.

Mos e hidh shafranin në qumësht të ftohtë e pastaj ta ziesh të gjithën bashkë. Aroma e shafranit është e ndjeshme ndaj nxehtësisë së gjatë dhe një pjesë e saj ikën me avull. Receta e plotë, me variantet bimore dhe traditën, është te qumësht me shafran.

Metoda e dyfishtë, që e bën më të mirën e të dyjave

Kjo është mënyra që e këshillojmë më shumë, sepse e nxjerr ngjyrën si uji dhe shijen si qumështi:

1. Hidh 3–4 fije në një gotë të vogël me 3–4 lugë ujë të nxehtë.
2. Mbuloje dhe lëre 10 minuta, derisa uji të bëhet i artë i fortë.
3. Ngroh qumështin veç, derisa të avullojë.
4. Hidh ujin e artë me gjithë fijet në qumësht dhe përziej.
5. Mjaltë në fund, nëse do.

Kështu ngjyra shpërndahet njësoj në tërë gotën dhe s'ka fije që rrinë të pashfrytëzuara në fund. E njëjta teknikë përdoret edhe në gatim, ku uji i shafranit bëhet paraprakisht dhe pastaj hidhet në oriz ose në brumë.

Kur ta zgjedhësh njërën dhe kur tjetrën

Disa situata e bëjnë zgjedhjen të qartë:

• Herën e parë: me ujë. Duhet ta njohësh shijen e shafranit para se ta mbulosh me diçka.
• Në mbrëmje para gjumit: shumica e preferojnë me qumësht, sepse ndihet më e ngrohtë dhe më e plotë.
• Nëse ke ndjeshmëri ndaj laktozës: me ujë, ose me qumësht bimor.
• Kur do ta testosh cilësinë e një pakoje të re: gjithmonë me ujë, sepse aty e sheh ngjyrën dhe fijen qartë.
• Për fëmijë, me lejen e prindit dhe të pediatrit: me qumësht dhe një fije e vetme, sepse shija u pëlqen më shumë.
• Në Ramazan ose pas një vakti të rëndë: me ujë, sepse është më i lehtë.

Disa e raportojnë qumështin si më të butë për stomakun në mbrëmje, po kjo është përvojë personale, jo rregull. Provoji të dyja për një javë dhe mbaje atë që të rri më mirë.

Gabimet që e prishin, në të dyja rastet

• Uji ose qumështi i valuar mbi fije. E djeg aromën dhe nxjerr shije të hidhur.
• Shumë fije. Me 8 fije nuk bëhet dyfish më i mirë, bëhet i hidhur dhe harxhon dyfish.
• Pa kapak. Aroma ikën me avull; mbulimi është hapi që harrohet më shpesh.
• Mikrovala me fijet brenda. Ngroh në mënyrë të pabarabartë dhe e prish infuzionin.
• Pluhur në vend të fijeve. Në qumësht nuk e dallon dot çka ka brenda; me fije e sheh.
• Nxitimi. Dy minuta nuk mjaftojnë; ngjyra e artë ka nevojë për kohën e vet.

Fakte të shpejta

• Sasia është e njëjtë në të dyja: 3–4 fije për filxhan.
• Koha e infuzionit: 8–10 minuta i mbuluar, në ujë ose në qumësht.
• 1 gram është 150–200 fije, pra 50–60 filxhanë, në cilëndo mënyrë.
• Kosto e shafranit për filxhan: rreth 0,27 €, sepse 1 grami kushton 15 €.
• Uji jep ngjyrë të artë-portokalli të tejdukshme; qumështi jep të verdhë të mjegullt.
• Metoda e dyfishtë: infuzim 10 minuta në ujë, pastaj hidhe në qumësht të ngrohtë.

Pyetje të shpeshta

Cila është më e mirë, me ujë apo me qumësht?

Të dyja janë të sakta. Uji e nxjerr aromën më të pastër dhe ngjyrën e artë, qumështi e bën shijen më të butë dhe më të plotë. Zgjedhja është shije, jo rregull.

A duhen më shumë fije kur e bëj me qumësht?

Jo. Të njëjtat 3–4 fije mjaftojnë. Qumështi e mban aromën më gjatë, prandaj shtimi i fijeve vetëm harxhon.

A e vloj qumështin bashkë me fijet?

Jo. Ngrohe qumështin i pari, hiqe nga zjarri, pastaj shto fijet dhe mbuloje 8–10 minuta. Valimi mbi fijet e djeg aromën.

A mund t'i bëj të dyja në një filxhan?

Po, dhe kjo është metoda më e mirë. Infuzoji fijet në pak ujë të nxehtë 10 minuta, pastaj hidhe ujin e artë në qumësht të ngrohtë.

Sa kushton një filxhan në secilën mënyrë?

Njësoj për sa i përket shafranit, rreth 0,27 € me 1 gramin që kushton 15 €. Qumështi është kosto shtesë, po fijet janë të njëjta.

Nëse do t'i provosh të dyja mënyrat javën e ardhshme, 1 gram të mjafton për 50–60 filxhanë. Shiko çmimet ose Porosit në Messenger: transporti kushton 2 € që i shtohen çmimit, njësoj kudo në Kosovë, dërgesa vjen brenda 24 orëve dhe pagesën e bën te postieri ai që e pranon pakon.