Ngjyra e shafranit të vërtetë: pse fijet janë të kuqe dhe uji i artë

Fijet e shafranit të vërtetë janë të kuqe të errët, nga bordo te kuqe-kafe, në tërë gjatësinë e tyre, me majën e hapur si trumbetë pak më të çelët. Kur i hedh 3–4 fije në ujë të nxehtë, uji merr ngjyrë të artë-portokalli ngadalë, brenda 8–10 minutash, ndërsa fija mbetet e kuqe dhe nuk zbardhet. Ky ndryshim mes fijes së kuqe dhe ujit të artë është prova më e thjeshtë e vërtetësisë.

Pse fija duket e kuqe

Ngjyruesi kryesor i shafranit quhet krocinë. Në fijen e tharë ai është i grumbulluar në një sasi shumë të vogël materiali, dhe kur një ngjyrues është aq i përqendruar, syri e sheh si të kuqe të errët, gati kafe.

Krocina nuk shpërndahet njësoj në tërë lulen. Ajo është vetëm në stigmat, tri fijet e kuqe në qendër. Pjesa e verdhë ose e bardhë poshtë tyre, stili, është pothuajse pa ngjyrues. Prandaj një pako me shumë bishta të verdhë duket më e lehtë dhe e jep ujin më të zbehtë. Këtë ndarje e kemi shpjeguar hollësisht te pjesët e lules së shafranit.

Pse uji del i artë e jo i kuq

Kjo e ngatërron shumë njerëz: nëse fija është e kuqe, pse s'del uji i kuq? Sepse është e njëjta ngjyrë, vetëm e holluar. Një gram fije lëshon ngjyrën e vet në qindra mililitra ujë, dhe kur përqendrimi bie aq shumë, e kuqja e thellë lexohet nga syri si portokalli e ndezur dhe pastaj si e artë.

Nëse uji të del i kuq i ndezur, sidomos brenda dhjetë sekondave, ajo pothuajse gjithmonë do të thotë bojë ushqimore mbi një material tjetër. Bojat treten menjëherë; krocina duhet kohë të dalë nga indi i fijes.

Ngjyra e fijes: çka tregon secila

Çka sheh	Çka do të thotë
E kuqe e errët në tërë gjatësinë, majë e hapur	stigma të pastra, cilësi e mirë
E kuqe me bisht të verdhë ose të bardhë	ka stil brenda; paguan peshë pa ngjyrë
Portokalli e zbehtë, fije të holla e të drejta	dyshim për safflower ose stigma të dobëta
Fije uniforme si tel, ngjyrë që del menjëherë	dyshim për ngjyrosje artificiale
E kuqe që lë ngjyrë në gishta të thatë	dyshim për bojë sipërfaqësore

Pika e fundit është e lehtë për ta provuar. Fërkoje një fije mes gishtave të thatë. Shafrani i vërtetë nuk e ngjyros gishtin; lë vetëm pak aromë. Nëse gishti bëhet i kuq pa asnjë lagështi, diçka është shtuar përsipër.

Sa shpejt duhet të dalë ngjyra

Koha është pjesa më informuese e gjithë testit. Në ujë të nxehtë, jo të valuar, ngjyra fillon të duket si një fill i hollë i artë që zbret nga fija pas rreth një minute. Pas tri minutash uji është qartë i verdhë. Pas 8–10 minutash e ke ngjyrën e plotë të artë-portokalli.

Në ujë të ftohtë e njëjta gjë ndodh, vetëm shumë më ngadalë, për dy-tri orë. Kjo është një provë tjetër e mirë: bojat s'kanë durim, ato dalin edhe në ujë të ftohtë brenda sekondash. Për përgatitjen e saktë shiko si përgatitet.

Pse ngjyra dobësohet me kohë

Krocina prishet nga drita dhe nga nxehtësia. Një pako e mbajtur në raft me qelq, pranë dritares ose mbi sobë, e humb fuqinë e ngjyrës brenda muajsh, edhe pse fija duket ende e kuqe në sy.

Shenja e parë është uji: të njëjtat 4 fije që dikur e ngjyrosnin filxhanin bukur, tani e lënë të zbehtë. Kjo nuk do të thotë që shafrani është prishur si ushqim, vetëm që i ka rënë fuqia. Ruajtja në enë hermetike dhe në errësirë e mban ngjyrën 1–2 vjet.

Sa fije duhen për ngjyrë të mirë

Për një filxhan çaji 3–4 fije janë të mjaftueshme. Nëse hedh 10 fije, ngjyra bëhet vetëm pak më e thellë, ndërsa shija hidhet dukshëm dhe kostoja katërfishohet.

Për gatim, ku ngjyra duhet të shpërndahet në një tenxhere të tërë, fijet lyhen më parë në pak ujë të ngrohtë për 20–30 minuta dhe pastaj shtohet uji i ngjyrosur, jo fijet e thata. Fija e thatë e hedhur mbi oriz e lëshon ngjyrën vetëm rreth vetes dhe e lë pjesën tjetër të bardhë.

Fakte të shpejta

• Fija e vërtetë është e kuqe e errët në tërë gjatësinë, me majë të hapur.
• Uji del i artë-portokalli, jo i kuq.
• Ngjyra e plotë del për 8–10 minuta në ujë të nxehtë, jo në sekonda.
• Fija mbetet e kuqe pas infuzionit dhe nuk zbardhet.
• 3–4 fije mjaftojnë për një filxhan; 1 gram jep 50–60 filxhanë.
• Ruajtja në errësirë e mban ngjyrën 1–2 vjet.

Pyetje të shpeshta

Çfarë ngjyre duhet të kenë fijet e shafranit?

Të kuqe të errët, nga bordo te kuqe-kafe, në tërë gjatësinë. Maja e hapur mund të jetë pak më e çelët, po bishti nuk duhet të jetë i verdhë ose i bardhë.

Pse fija është e kuqe po uji del i artë?

Sepse krocina është e përqendruar në fijen e thatë dhe duket e kuqe e errët, ndërsa e holluar në ujë e jep të njëjtën ngjyrë shumë më të lehtë, që syri e lexon si të artë-portokalli.

Sa kohë duhet që shafrani të lëshojë ngjyrë?

Ngjyra fillon të dalë pas rreth një minute dhe plotësohet për 8–10 minuta në ujë të nxehtë. Nëse uji bëhet i kuq brenda sekondave, është shenjë bojë.

A është shafran i keq nëse fijet janë portokalli?

Fijet portokalli të zbehta zakonisht do të thonë stigma të papjekura, cilësi më e ulët ose fare një bimë tjetër si safflower. Ngjyra e ujit del e dobët dhe aroma mungon.

Pse çaji im doli i verdhë e jo i artë?

Zakonisht sepse fijet ishin pak, uji ishte i ftohtë ose koha e shkurtër. Provo 3–4 fije, ujë të nxehtë jo të valuar dhe 8–10 minuta.

Ngjyrën më mirë e gjykon në filxhanin tënd sesa në një foto. Te a është i vërtetë e ke testin hap pas hapi, çmimet i sheh te çmimi, dhe pyetjet i bën direkt: Porosit në Messenger.