Çaj shafrani apo kamomil para gjumit?

Të dy bëjnë punë para gjumit, sepse asnjëri nuk ka kafeinë. Kamomili është më i butë, më i njohur dhe kushton disa cent filxhani; shafrani ka aromë më të thellë, ngjyrë të artë dhe të del rreth 0,27 € filxhani me 3–4 fije. Nëse do ritual të qetë e të lirë, merr kamomilin; nëse do diçka që e pret me qejf dhe e ndien si moment më vete, merr shafranin. Ose bëji bashkë, se shkojnë mirë.

Çka janë realisht të dy

Kamomili është lulja e vogël e bardhë-verdhë e bimës Matricaria chamomilla, e thatë e tëra. Rritet vetë nëpër ara në gjithë rajonin, mblidhet lehtë dhe shitet kudo, në filtra ose në lule të plota. Prandaj është i lirë.

Shafrani është krejt tjetër histori: vetëm tri fijet e kuqe nga brendia e lules Crocus sativus, të vjelura me dorë në agim dhe të thara. Duhen rreth 150.000 lule për një kilogram, dhe pikërisht kjo punë me dorë e bën çmimin. Për një filxhan të duhen vetëm 3–4 fije, prandaj kostoja ditore mbetet e vogël.

Ky ndryshim shpjegon gjithçka tjetër: kamomili është çaj i bollshëm që e hedh me dorë të lirë, shafrani është erëz e matur në gram me peshore 0,01 g dhe që numërohet fije për fije.

Shija: butësi kundër thellësie

Kamomili ka shije të butë, pak si mollë e thatë me sanë, me një ëmbëlsi delikate dhe, nëse e lë gjatë, një hidhësi bari që shumë nuk e duan. Është pije që nuk kërkon asgjë nga ti.

Shafrani ka aromë të ngrohtë, si sanë e ëmbël me mjaltë dhe një notë të lehtë metalike, plus një hidhësi të vogël në fund që e mban pijen interesante edhe pas javësh. Uji merr ngjyrë të artë-portokalli që del ngadalë, dhe kjo pritje bëhet pjesë e ritualit.

Nëse i pi pa sheqer, kamomili duket bosh për disa dhe shafrani duket i çuditshëm për disa të tjerë. Një lugë e vogël mjalti i rregullon të dyja, e sidomos shafranin. Recetën me mjaltë e ke te çaji i shafranit me mjaltë.

Përgatitja: dy rregulla të kundërta

Këtu bëhet gabimi më i shpeshtë. Njerëzit e trajtojnë shafranin si kamomilin dhe pastaj thonë se s'lëshoi ngjyrë.

	Çaj shafrani	Çaj kamomili
Sasia për filxhan	3–4 fije	1 filtër ose 1 lugë gjelle lule
Uji	I nxehtë, jo i valuar	I nxehtë, mund edhe i valuar lehtë
Koha	8–10 minuta	4–6 minuta
Ena	E mbuluar, që të mos ikë aroma	E mbuluar
Ngjyra	E artë-portokalli, del ngadalë	E verdhë e zbehtë, del shpejt
Kafeina	0 mg	0 mg
Kosto për filxhan	Rreth 0,27 €	Disa cent

Kamomili dëshiron kohë të shkurtër: mbi 6–7 minuta fillon të hidhet. Shafrani dëshiron kohë të gjatë: nën 8 minuta nuk e jep ngjyrën as aromën. Nëse e nxjerr filxhanin pas tri minutash dhe uji është ende i verdhë i zbehtë, problemi është koha, jo shafrani. Hapat i ke te si përgatitet.

Uji i valuar është armiku i përbashkët i të dyve, po për shafranin sidomos: e djeg safranalin, pra pikërisht atë që i jep erën. Ngrohe ujin derisa nis avulli dhe hiqe nga zjarri.

Sa kushtojnë realisht

Krahasimi i çmimit për gram nuk ka kuptim, sepse nuk përdor sasi të njëjta. Kamomili merr 1–2 gram lule për filxhan; shafrani merr rreth 0,02 gram, pra 3–4 fije.

Nga 1 gram shafran dalin 150–200 fije, pra 50–60 filxhanë. Me 15 € për gram, filxhani del rreth 0,27 €. Me një çaj në mbrëmje, ai gram zgjat rreth dy muaj, pra rreth 7,50 € në muaj. Kamomili të del shumë më lirë, kjo është e vërtetë dhe s'ka pse fshihet.

Pra pyetja e vërtetë nuk është cili është më i lirë, po çka do nga filxhani i mbrëmjes. Çmimet për 2, 3 dhe 5 gram i ke te faqja e çmimit.

A kombinohen? Po, me një rregull

Kombinimi funksionon mirë dhe shumë klientë e bëjnë pikërisht kështu, sidomos në dimër. Rregulli i vetëm është radha, sepse kohët e infuzionit janë të ndryshme:

1. Vendos 3–4 fije shafran në filxhan dhe hidh ujë të nxehtë, jo të valuar.
2. Mbuloje dhe lëre 5 minuta.
3. Shto filtrin ose lulet e kamomilit.
4. Lëre edhe 4–5 minuta bashkë, gjithsej 9–10 minuta për shafranin.
5. Nxirre kamomilin, lëri fijet brenda dhe pije ngadalë.

Rezultati është një çaj me trup më të plotë se kamomili i thjeshtë, me ngjyrë të artë dhe me aromën e kamomilit që e zbut hidhësinë e vogël të shafranit. Nëse do, një lugë mjaltë kur çaji të jetë i ngrohtë, jo i nxehtë.

Cilin ta zgjedhësh

Zgjidhe kamomilin nëse: pi çaj çdo mbrëmje dhe do diçka shumë të lirë, e ke shijen e butë si preferencë, ose e blen për tërë familjen në sasi të mëdha.

Zgjidhe shafranin nëse: rituali të ka rëndësi po aq sa pija, të mërzitet kamomili pas një jave, do ngjyrë dhe aromë që të mbajnë mend, ose kërkon një dhuratë të vogël me vlerë. Për dhuratë kemi paketën 3×1 gram në tri adresa të ndryshme për 45 €, te faqja e dhuratës.

Për të dyja vlen e njëjta ndershmëri: janë pije të ngrohta pa kafeinë, jo trajtime. Tradicionalisht të dyja përdoren si qetësuese në mbrëmje dhe shumë njerëz raportojnë se u ndihmojnë të shkëputen nga dita, po provat klinike janë të kufizuara. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun. Nëse gjumi të prishet për javë me radhë, shko te mjeku, jo te dyqani i çajeve. Për çka dihet dhe çka jo, shiko shafrani për gjumin.

Fakte të shpejta

• Kafeina: 0 mg te të dy.
• Shafran: 3–4 fije, 8–10 minuta, ujë i nxehtë jo i valuar.
• Kamomil: 4–6 minuta; mbi 6–7 minuta fillon të hidhet.
• 1 gram shafran = 150–200 fije = 50–60 filxhanë = rreth 2 muaj me një çaj në mbrëmje.
• Kosto për filxhan: rreth 0,27 € me shafran, disa cent me kamomil.
• Kombinimi: shafrani 5 minuta i pari, pastaj kamomili 4–5 minuta.

Pyetje të shpeshta

Cili është më i mirë para gjumit, shafrani apo kamomili?

Të dy janë pa kafeinë dhe të dy bëjnë punë si ritual mbrëmjeje. Kamomili është më i butë dhe më i lirë, shafrani ka aromë më të thellë dhe ngjyrë të artë.

A mund t'i pi bashkë shafranin dhe kamomilin?

Po, dhe kombinohen mirë. Lëri fijet e shafranit 8–10 minuta, pastaj shto kamomilin për 4–5 minuta të fundit.

Sa kushton një filxhan me secilin?

Rreth 0,27 € filxhani me shafran dhe disa cent me kamomil. Për një filxhan në mbrëmje, 1 gram shafran zgjat rreth dy muaj.

A e zëvendëson shafrani kamomilin nëse s'ma zë gjumi?

Asnjëri nuk është zgjidhje për pagjumësi që zgjat javë me radhë. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Përse kamomili im del i hidhur?

Zakonisht sepse rri mbi 6–7 minuta ose sepse lulet janë të vjetra. Kamomili dëshiron kohë të shkurtër, shafrani dëshiron kohë të gjatë.

Nëse do ta provosh shafranin krahas kamomilit që e ke në shtëpi, 1 gram fije të kuqe kushton 15 € dhe të mban rreth dy muaj. Shiko si porositet ose shkruaj direkt: Porosit në Messenger. Transporti kushton 2 € dhe i shtohet çmimit, i njëjtë në tërë Kosovën, pra 17 € te dera; dërgesa vjen brenda 24 orëve dhe e paguan ai që e pranon pakon, te postieri.