Çaj shafrani apo çaj jeshil: cili të bën për mbrëmje?

Për mbrëmje bën çaji i shafranit, sepse nuk ka fare kafeinë, kurse një filxhan çaj jeshil ka rreth 20–45 mg. Për paradite dhe pasdite herët, çaji jeshil është zgjedhje e mirë dhe shumë më e lirë për filxhan. Në praktikë shumica i mbajnë të dy në shtëpi: jeshilin deri në orën 16, shafranin pas darke, me 3–4 fije në ujë të nxehtë për 8–10 minuta.

Kafeina është ndryshimi që vendos gjithçka

Çaji jeshil bëhet nga gjethet e bimës Camellia sinensis, e njëjta bimë që jep çajin e zi. Ato gjethe përmbajnë kafeinë natyrale. Sasia luhatet sipas llojit, sasisë së gjetheve dhe kohës së qëndrimit, po rregulli praktik është 20–45 mg për filxhan. Matcha, ku pihet gjethja e bluar e tëra, shkon edhe më lart.

Shafrani nuk ka asnjë miligram. Ai është stigma e tharë e lules Crocus sativus, tri fije për lule, të vjelura me dorë. Nuk është gjethe çaji fare, prandaj as kafeinë s'ka nga ku të vijë.

Kjo ka rëndësi sepse kafeina qëndron aktive në trup rreth 5–6 orë. Një çaj jeshil në ora 20 do të thotë kafeinë ende në qarkullim në mesnatë për shumë njerëz. Nëse e ke vënë re se fle më keq netët kur pi çaj pas darke, shkaku ka gjasë të jetë ky.

Dy produkte krejt të ndryshme në filxhan

Çaji jeshil shitet në gram të gjetheve dhe një filxhan kërkon rreth 2–3 gram. Shafrani shitet në gram të fijeve dhe një filxhan kërkon 3–4 fije, pra rreth 0,02 gram. Prandaj krahasimi i çmimit për gram nuk të thotë asgjë të vërtetë: e rëndësishme është kostoja për filxhan.

Nga 1 gram shafran dalin 150–200 fije, pra 50–60 filxhanë çaj. Me çmimin 15 € për gram, filxhani të kushton rreth 0,27 €. Çaji jeshil del disa cent. Diferenca ekziston, po nuk është ajo që të imagjinon njeriu kur sheh 15 € për një gram.

Shija: bimore kundër sanës së ëmbël

Çaji jeshil ka shije bimore, të freskët, pak si bar i njomë, me një ashpërsi të lehtë në fund të gojës. Nëse e lë shumë ose e bën me ujë të valuar, del i hidhur dhe shtrëngues.

Shafrani shkon në drejtim krejt tjetër: aromë e ngrohtë si sanë e ëmbël me mjaltë, një notë e lehtë metalike-lulesh, dhe një hidhësi e vogël që e mban pijen serioze. Ngjyra është shenja më e bukur: uji nuk kuqëlon, po merr ngjyrë të artë-portokalli që del ngadalë, minutë pas minute.

Nëse s'e ke provuar kurrë, prit diçka që nuk i ngjan asnjë çaji bimor që njeh. Shumë njerëz e duan qysh filxhani i parë; disa u duhen tri-katër netë.

Përgatitja nuk është e njëjta

Gabimi më i shpeshtë është t'i trajtosh njësoj. Uji i valuar e prish çajin jeshil dhe e dëmton aromën e shafranit, po kohët dhe sasitë ndryshojnë ndjeshëm.

	Çaj shafrani	Çaj jeshil
Sasia për filxhan	3–4 fije	2–3 gram gjethe
Uji	I nxehtë, jo i valuar	Rreth 70–80 °C
Koha	8–10 minuta	2–3 minuta
Kafeina	0 mg	Rreth 20–45 mg
Ngjyra	E artë-portokalli, del ngadalë	E verdhë-gjelbër
Shija	Sanë, mjaltë, pak e hidhur	Bimore, pak e ashpër
Kosto për filxhan	Rreth 0,27 €	Disa cent
Ripërdorimi i fijeve	I dobët	Po, 2–3 herë

Vër re rreshtin e kohës: 8–10 minuta për shafranin nuk është tepri, është minimumi që i duhet krocinës ta lëshojë ngjyrën. Nëse e nxjerr pas 3 minutash, ke ujë të verdhë të zbehtë dhe mendon se shafrani nuk punon. Hapat e plotë i ke te si përgatitet.

A mund të kombinohen?

Bëhet, po rrallë ia vlen. Aroma bimore e çajit jeshil dhe aroma e ngrohtë e shafranit tërheqin në drejtime të kundërta, dhe zakonisht jeshili fiton sepse është më i fortë në sasi. Pastaj ke paguar për fije shafrani që s'i ndien.

Ka edhe një arsye praktike: nëse e pi për mbrëmje, kombinimi e kthen kafeinën në filxhan dhe humb pikërisht avantazhin kryesor. Shafrani jep më shumë me mjaltë, me limon, me xhenxhefil ose me kanellë. Nëse do prapëseprapë ta provosh, bëje çajin e shafranit të parin, 8–10 minuta, dhe shto gjethet jeshile vetëm 2 minutat e fundit.

Si t'i ndash gjatë ditës

Mënyra më e thjeshtë është ta ndash orarin, jo t'i krahasosh si rivalë:

• Mëngjes deri në orën 12: çaj jeshil, kur do diçka që të zgjon lehtë.
• Pasdite deri në orën 16: çaj jeshil ose çaj i zi, ende pa problem për gjumin.
• Pas orës 17: shafran, kamomil ose çaj mali, pra pije pa kafeinë.
• 30–60 minuta para gjumit: çaj shafrani, i pirë ngadalë, pa telefon.

Për orarin e detajuar dhe pse shumica e klientëve tanë e pinë shafranin në mbrëmje, kemi shkruar te shafrani në mëngjes apo në mbrëmje. Për ritualin para gjumit, shiko shafrani për gjumin.

Për shëndetin, të jemi të drejtë me të dyja: çaji jeshil dhe shafrani kanë antioksidantë të ndryshëm dhe studime të ndryshme, disa premtuese, shumica të vogla. Asnjëri s'është trajtim mjekësor. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Fakte të shpejta

• Kafeina: rreth 20–45 mg për filxhan çaj jeshil, 0 mg në çajin e shafranit.
• Shafran për filxhan: 3–4 fije, 8–10 minuta në ujë të nxehtë, jo të valuar.
• Çaj jeshil: 2–3 gram gjethe, 2–3 minuta, ujë rreth 70–80 °C.
• 1 gram shafran = 150–200 fije = 50–60 filxhanë.
• Kosto për filxhan me shafran: rreth 0,27 €.
• Kafeina qëndron aktive në trup rreth 5–6 orë.

Pyetje të shpeshta

A ka kafeinë çaji i shafranit?

Jo, zero. Shafrani është stigma e tharë e lules dhe nuk përmban kafeinë, ndërsa gjethet e çajit jeshil kanë rreth 20–45 mg për filxhan.

Cili çaj është më i mirë për mbrëmje?

Çaji i shafranit, sepse s'ka kafeinë. Çaji jeshil pas orës 17 mund t'ua vonojë gjumin atyre që janë të ndjeshëm.

A mund t'i përziej shafranin me çajin jeshil?

Po, teknikisht bëhet, po aromat luftojnë njëra-tjetrën dhe kafeina kthehet në filxhan. Shafrani shkon më mirë me mjaltë, limon ose kanellë.

Cili është më i shëndetshëm, shafrani apo çaji jeshil?

Të dy janë pije, jo trajtime, dhe të dy kanë antioksidantë të ndryshëm. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Sa kushton një filxhan çaj shafrani krahasuar me çajin jeshil?

Rreth 0,27 € filxhani me shafran, kundrejt disa centëve për çajin jeshil. Diferenca është më e vogël se sa duket nga çmimi për gram.

Nëse do ta provosh vetë ndryshimin, nis me 1 gram fije të kuqe për 15 €, sa për dy muaj çaj mbrëmjeje. Çmimet e plota i ke te faqja e çmimit, hapat e porosisë te si porositet, dhe nëse je gati sonte, shkruaj direkt: Porosit në Messenger. Dërgesa brenda 24 orëve kudo në Kosovë, transporti 2 € i shtuar te totali, pra 17 € te dera, dhe e paguan ai që e pranon pakon, te postieri.