A mund të ripërdoren fijet e shafranit për një çaj të dytë?

Po, fijet e shafranit ripërdoren, po vetëm një herë dhe me pritje të ulëta. Pas 8–10 minutash në ujë të nxehtë, fijet e kanë lëshuar pjesën më të madhe të ngjyrës dhe të aromës, prandaj çaji i dytë del i zbehtë dhe kërkon 12–15 minuta për një ngjyrë që as nuk i afrohet të parës. Me 3–4 fije për një filxhan nuk ia vlen mundimi; me një çajnik ku ke hedhur 15–20 fije, po.

Çka mbetet vërtet në fijet e përdorura

Shafrani i jep filxhanit tri gjëra: krocina jep ngjyrën e artë, safranali aromën dhe pikrokrocina atë shije pak të hidhur që e njeh menjëherë. Të treja treten në ujë dhe dalin relativisht shpejt, prandaj infuzioni i parë e merr pjesën më të madhe të tyre.

Aroma është pjesa që humbet më keq. Safranali është i avullueshëm, domethënë ikën bashkë me avullin, prandaj filxhani i dytë të del me ngjyrë të zbehtë po pothuajse pa erë. Fija mbetet aty, ende e kuqe në pamje, dhe kjo i mashtron shumë njerëz: fija duket e plotë, po brendinë e ka dhënë.

Si ndryshojnë tri infuzionet nga i njëjti grusht fijesh

Infuzioni	Koha	Ngjyra	Aroma	A ia vlen
I pari	8–10 min	E artë-portokalli e plotë	E qartë, si sanë e ëmbël	Po
I dyti	12–15 min	E artë shumë e zbehtë	Mezi ndihet	Vetëm me sasi të mëdha
I treti	çfarëdo kohe	Pothuajse pa ngjyrë	Pa aromë	Jo

Tabela vlen për fije të mira, të ruajtura mirë. Nëse fijet janë të vjetra dy-tri vjet, edhe infuzioni i parë del i dobët dhe i dyti nuk ka fare kuptim.

Kur ka kuptim ta bësh çajin e dytë

Ka tri situata ku ripërdorimi është vendim i arsyeshëm, jo kursim i kotë:

• Çajnik i madh. Kur ke hedhur 15–20 fije për një litër ujë, mbetja është e konsiderueshme dhe një raund i dytë me gjysmën e ujit të jep ende diçka të pijshme.
• Kur fijet shkojnë në gatim. Pas çajit, fijet e lagura mund të hidhen direkt në orizin që e ke në zjarr ose në qumështin që po e ngroh. Aty punojnë edhe si erëz edhe si ngjyrues, pa u kërkuar aromë të fortë.
• Kur ke mysafirë dhe të mbeten fije në çajnik. Hedh sërish ujë të nxehtë sipër dhe nxjerr edhe dy filxhanë të lehtë, që shkojnë mirë me ëmbëlsirë.

Jashtë këtyre rasteve, çaji i dytë është zhgënjim i vogël: e pi duke pritur shafran dhe merr ujë të verdhë.

Llogaritja që tregon pse s'ia vlen për një filxhan

Nga 1 gram dalin 50–60 filxhanë me nga 3–4 fije. Me çmimin 15 € grami, një filxhan të kushton rreth 0,27 €; transporti 2 € shtohet veç, një herë për tërë pakon. Domethënë, kur i ripërdor fijet e një filxhani të vetëm, kursen rreth njëzet e shtatë cent dhe në këmbim pi diçka që s'ka as ngjyrën as aromën për të cilën i ke dhënë ato para.

E njëjta logjikë funksionon në drejtim të kundërt kur sasia rritet. Në një çajnik me 20 fije, mbetja që e hedh është rreth 6–7 cent shafran, po aty kompensimi është se merr dy filxhanë të tjerë të pijshëm pa hapur fare kavanozin. Rregulli i sasisë nuk ndryshon as këtu: 3–4 fije për çdo 200 ml ujë.

Si bëhet infuzioni i dytë pa e prishur punën

Nëse vendos ta provosh, mënyra ka rëndësi më shumë se te çaji i parë, sepse materiali që ka mbetur është i pakët:

1. Mos i nxirr fijet nga uji dhe mos i thaj mes dy çajeve. Kaloji direkt në ujin e ri ose lëri në filxhan.
2. Hidh ujë të nxehtë, jo të valuar. Uji që gurgullon e nxjerr menjëherë hidhësinë që ka mbetur dhe e vret erën e pakët që ende ka fija.
3. Mbuloje gotën me një pjatë të vogël. Ky hap ka më shumë rëndësi tani sesa te çaji i parë, sepse aroma që të ka mbetur është e paktë.
4. Prit 12–15 minuta, jo 8. Ekstraktimi i dytë është më i ngadaltë.
5. Përdore brenda ditës. Fije të lagura që qëndrojnë me orë të tëra në temperaturë dhome nuk kthehen më në çaj të mirë.

Mos u tundo ta zgjidhësh dobësinë duke i lënë dy orë në ujë të valuar. Rezultati është çaj i hidhur, jo çaj i fortë; arsyet i kemi ndarë te pse çaji im i shafranit del i hidhur.

Çka bëhet me fijet në fund

Fijet e përdorura nuk janë mbeturinë. Në kuzhinat persiane e turke fijet e infuzionit shkojnë në oriz, në brumë ose në qumësht, ku ngjyrën e mbetur e japin pa problem. Në shtëpi, mënyra më e thjeshtë është t'i hash bashkë me gllënjkën e fundit të çajit: janë të buta, pa shije të fortë dhe nuk të mbeten nëpër dhëmbë.

Sasia që përmendet zakonisht në studime të vogla klinike është rreth 30 mg shafran në ditë, pra afërsisht 5–8 fije, kështu që fijet e një ose dy filxhanëve mbeten qartë brenda një përdorimi krejt të zakonshëm. Shafrani nuk është ilaç dhe nuk e zëvendëson mjekun.

Nëse edhe çaji i parë të del i dobët

Këtu problemi nuk është ripërdorimi. Fijet e vjetra, të ruajtura në dritë ose në lagështi, e humbin aromën para se ta humbin ngjyrën, prandaj një çaj i parë pa erë është shenjë ruajtjeje të keqe ose moshe. Nëse uji nuk merr fare ngjyrë të artë, shiko pse shafrani nuk po lëshon ngjyrë para se t'ia hedhësh fajin metodës.

Fijet e mira i njeh nga forma si trumbetë në majë dhe nga ngjyra e thellë e kuqe. Ne e peshojmë çdo porosi me peshore 0,01 gram dhe dërgojmë vetëm fije të plota, kurrë pluhur, pikërisht sepse fija të lejon ta shohësh çka ke blerë para se ta hedhësh në ujë.

Fakte të shpejta

• Infuzioni i parë, 8–10 minuta, nxjerr pjesën më të madhe të ngjyrës dhe aromës.
• Infuzioni i dytë kërkon 12–15 minuta dhe del dukshëm më i zbehtë.
• Infuzioni i tretë nuk ka kuptim praktik.
• 3–4 fije për filxhan, 15–20 fije për një litër ujë.
• 1 gram = 150–200 fije = 50–60 filxhanë, rreth 0,27 € për filxhan.
• Fijet e përdorura shfrytëzohen brenda ditës, jo të nesërmen.

Pyetje të shpeshta

A mund të ripërdoren fijet e shafranit?

Po, një herë të vetme dhe me pritje të ulëta. Infuzioni i dytë del me ngjyrë të zbehtë dhe aromë shumë më të dobët, sepse pjesa më e madhe e krocinës dhe e safranalit del gjatë 8–10 minutave të para.

Sa herë mund të përdoret e njëjta sasi fijesh?

Praktikisht dy herë, jo më shumë. Infuzioni i tretë nuk jep as ngjyrë as aromë dhe është thjesht ujë i ngrohtë me fije të harxhuara brenda.

A mund t'i lë fijet e përdorura në ujë gjatë natës?

Jo. Fijet e freskëta mund të lihen në ujë të ftohtë 2–3 orë për një infuzion të ngadaltë, po fijet e përdorura duhen shfrytëzuar brenda së njëjtës ditë, pa i lënë të qëndrojnë me orë të tëra në temperaturë dhome.

A hahen fijet pas çajit?

Po, janë krejt të buta dhe shumë njerëz i hanë bashkë me gllënjkën e fundit. Nuk kanë shije të fortë, sepse aromën e kanë lëshuar në ujë.

A del më shumë ngjyrë nëse i thyej fijet?

Del pak më shpejt, po humb mundësinë t'i shohësh fijet të plota dhe të verifikosh formën e tyre. Për çaj është më mirë t'i lësh të plota.

Nëse fijet e tua po të japin vetëm një çaj të mirë e pastaj asgjë, ajo është krejt normale dhe nuk do të thotë se ke blerë keq. Çmimet për 1, 2, 3 dhe 5 gram i ke te çmimi, ndërsa hapat e porosisë te si porositet. Për të filluar, shkruaj te Porosit në Messenger: dërgesa arrin brenda 24 orëve kudo në Kosovë, transporti kushton 2 € dhe i shtohet totalit, ndërsa pagesën e bën te postieri ai që e pranon pakon.